Yerli hayvancılık çöküyor: Süt tozu ithalatı rekor seviyede
Yerli hayvancılık çöküyor: Süt tozu ithalatı rekor seviyede
Üreticiler, ithalata daha fazla denetim getirilmesini, marketlerde satılan sütün içeriği ve menşeinin açıkça etiketlenmesini ve çiğ süt ile içme sütü kalite yönetmeliğinin değiştirilmesini talep ediyor. Yeni yönetmelikte ürünün ne kadarının gerçek süt, ne kadarının su ve ne kadarının süt tozu olduğu açıkça belirtilmeli.
Üreticiler, ithalata daha fazla denetim getirilmesini, marketlerde satılan sütün içeriği ve menşeinin açıkça etiketlenmesini ve çiğ süt ile içme sütü kalite yönetmeliğinin değiştirilmesini talep ediyor. Yeni yönetmelikte ürünün ne kadarının gerçek süt, ne kadarının su ve ne kadarının süt tozu olduğu açıkça belirtilmeli.
Marketlerde Sırbistan, Bosna-Hersek ve hatta Kosova'dan ithal süt bulunuyor. Üreticilere göre Kosova'da neredeyse hiç süt üretimi yok. Son bilgilere göre Ukrayna'dan da süt tozu ithal ediliyor; bu süt tozu süt ve suyla karıştırılıp paketlenerek içme sütü olarak satılıyor.
Ulusal Tarım Ağı Yönetim Kurulu üyesi Borçe Buçinski, "Yönetmelik değişmeli ve sütte ne kadar su, ne kadar süt tozu olduğu açıkça bilinmeli. Sütçüler sütü su ve süt tozuyla karıştırıyor; bilgilerimize göre tetra pak sütlerin yüzde 90'ı süt tozu ve sudan oluşuyor. Süt tozunun büyük kısmı Ukrayna, Çekya ve diğer ülkelerden ithal ediliyor. Birçok sütçü Sırbistan ve Bosna'dan süt ithal edip suyla karıştırıyor, paketleyip yerli süt olarak satıyor" dedi.
Buçinski, devletin 2024 ve 2025'te yapılan analizler için veterinerlik kuruluşlarına borçlu olması nedeniyle yerli hayvanların sağlık durumunun da yeterince denetlenmediğini belirtti. Bu durumun hem hayvan hem de insan sağlığını tehdit ettiğini söyledi.
Hayvan varlığı büyükbaş hayvanlarda da önemli ölçüde azaldı. Buçinski'ye göre büyükbaş hayvan yetiştiricilerinin yüzde 80'i kesimhaneye teslim ettikleri buzağı için sübvansiyon alamadı.
Et alım fiyatı da sorun: Kesimhaneler kilogramı yaklaşık 170 denara alırken, marketlerde yaklaşık 300 denara satılıyor. Sütte de benzer durum var; üreticiler 24-27 denardan satarken marketlerde fiyat 70-100 denar arasında değişiyor.
Buçinski, sübvansiyonların Sırbistan ve komşu ülkelere göre çok düşük olduğunu ve ödemelerin geciktiğini belirtti. 2025'in beş ayına ait sübvansiyonların hâlâ ödenmediğini, toplamda 10 ay geride kalındığını söyledi. Sırbistan'da inek başına sübvansiyonun 500 avro, Slovenya'da 2.000 avro, Kuzey Makedonya'da ise yalnızca 8.000 denar olduğunu kaydetti.
Koyun yetiştiricileri Sendikası Başkanı Naser Cemaili, hastalık durumunun son derece endişe verici olduğunu, hızla yayıldığını ve kontrol dışı kaldığını belirtti. Şimdiye kadar 10.000'den fazla koyunun öldüğünü veya itlaf edildiğini, onlarca sürünün tamamen yok edildiğini söyledi.
Cemaili, devletin ödediği tazminatın hayvanların gerçek değerini karşılamadığını, hayvan başına 5.000-12.000 denar arasında değişen ödemenin piyasa fiyatının çok altında olduğunu belirtti. Türkiye'den bağış olarak sözleşilen 500.000 doz aşının gelişi ve aşılamanın başlaması ise idari prosedürler ve epidemiyolojik değerlendirmeler nedeniyle sürekli erteleniyor.
Yerli üretim hastalıklar ve üreticilere göre kötü stratejiler nedeniyle büyük kayıplar yaşarken, ülkenin süt ve süt ürünleri ithalatı geçen yıl rekor 104 milyon avroyu aştı. Makedon şirketleri, daha ucuz hammadde olarak süt tozu ve palmiye yağı dahil bitkisel yağları yoğun şekilde ithal ediyor. Üreticilere göre bu aşırı ithalat yerli çiğ süt alım fiyatını doğrudan etkiliyor, yerli hayvancılığı giderek kârsız hale getiriyor ve gençleri ağılları kapatıp bu işten vazgeçmeye zorluyor.
Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.
