Kuzey Makedonya'dan 2030 enerji ve iklim planı: Kömürden çıkış ve yeşil dönüşüm

Planın ana odağını sera gazı emisyonlarının azaltılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının artırılması ve enerji verimliliğinin önemli ölçüde iyileştirilmesi oluşturuyor.

Kuzey Makedonya Hükümeti, 2025-2030 dönemini kapsayan Ulusal Enerji ve İklim Planı’nı (NEİP) kabul etti. Enerji, Madencilik ve Mineral Hammadde Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre plan, ülkeyi enerji dönüşümü, sürdürülebilir kalkınma ve AB politikalarıyla tam uyum yolunda net bir rotaya oturtuyor. Bakanlığın önerisiyle hazırlanan plan, enerji sektörünün modernizasyonu ve Enerji Topluluğu ile Avrupa mevzuatından kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından kilit bir araç olarak tanımlandı. Toplam 61 somut tedbirden oluşan planda şu başlıklar yer alıyor: 26 tedbir dekarbonizasyon, 20 tedbir enerji verimliliği, 3 tedbir enerji güvenliği, 11 tedbir iç enerji piyasası, 1 tedbir ise araştırma, yenilik ve rekabet edebilirlik alanlarını kapsıyor. Planın ana odağını sera gazı emisyonlarının azaltılması, yenilenebilir enerji kaynaklarının artırılması ve enerji verimliliğinin önemli ölçüde iyileştirilmesi oluşturuyor. Yatırımlar, Karbon Fiyatlandırması ve Kömürden Çıkış Önümüzdeki dönemde ülke şu somut adımları atacak: Güneş, rüzgar ve hidro enerjiye yönelik yatırımların güçlendirilmesi, Avrupa standartlarına uygun karbon fiyatlandırma sisteminin devreye alınması, enerji depolama ve modern altyapının geliştirilmesi, kömürün enerji kaynağı olarak aşamalı şekilde terk edilmesi. Buna paralel olarak, kaynak çeşitlendirmesi, bölgesel işbirliği ve yeni bağlantı hatları (interkonnektörler) ile enerji güvenliğinin artırılması ve elektrik piyasasının daha da serbestleştirilmesi ve entegrasyonu hedefleniyor. Şeffaf Süreç ve Çevresel Etki Değerlendirmesi Plan; kurumlar, uzmanlar, akademi, özel sektör ve uluslararası ortakların katılımıyla geniş ve şeffaf bir sürecin ürünü olarak hazırlandı. Hazırlık aşamasında Enerji Topluluğu Sekretaryası’nın tavsiyeleri ve en güncel Avrupa politikaları da dikkate alındı. Belge için ayrıca hava, su, toprak, biyolojik çeşitlilik, iklim değişikliği ve vatandaş sağlığı üzerindeki etkileri analiz eden Stratejik Çevresel Etki Değerlendirmesi (SÇED) gerçekleştirildi. Rapor, kamuoyu tartışmaları ve komşu ülkelerle yapılan istişarelerin ardından yetkili kurumlarca kabul edildi. Beklenen Kazanımlar Planın uygulanmasıyla birlikte şunların sağlanması öngörülüyor: Çevre kalitesinde önemli iyileşme, Daha fazla enerji istikrarı ve bağımsızlık, Enerji sektöründe yeni bir yatırım döngüsü, Hızlanan yeşil dönüşüm, Ekonomik kalkınma. Bakanlık, bu belgenin ülkenin enerji geleceğine dair net bir vizyon olduğunu ve sürdürülebilirlik, yenilikçilik ile Avrupa standartlarının artık birer gerçeklik haline geldiğini vurguladı.