Kuzey Makedonya'da üzüm üreticileri çaresiz: Bağlarda ürün çürüyor

Üreticilerin memnuniyetsizliği büyük. Onlara göre, fiyat ve pazarlama sorunu yıllardır devam ediyor ve devlet kalıcı bir çözüm sunamıyor.

Bağlarda üzümler olgunlaşıp çürümeye başlarken, üreticiler tüm yıl emek verdikleri ürünlerinin yok olmasına çaresizce bakıyor. Normal şartlarda üzüm üreticilerinin satış noktalarını doldurması gereken bu günlerde, bağlar hasat edilmemiş ürünlerle dolu durumda. Üreticilere göre, bağlardaki üzümün yüzde 90'ı hâlâ toplanmış değil. Şarap üreticileri ürünü teslim almazken, alım beklenenin çok altında gerçekleşiyor. Üreticiler için her geçen gün ek bir risk anlamına geliyor; üzüm değer kaybediyor ve üreticiler üretim maliyetlerini karşılama imkanını yitiriyor. Sahada öfke büyüyor. Üreticiler aylarca ürünü emekle yetiştirdiklerini, ilaçlama, bakım ve işçilik masrafları yaptıklarını ancak şimdi üzümü nereye satacakları sorusuyla karşı karşıya olduklarını söylüyor. Bazı üreticiler, ürünün tamamen ziyan olmasını önlemek için üzümü rakıya çevirmeyi düşünüyor. Durum özellikle Vranec üzümü için kritik boyutta. Üreticiler, şarap üreticilerinin bu çeşide yeterince ilgi göstermediğini ve bağlarda büyük miktarda üzüm kaldığını belirtiyor. Üreticiler, "Kurumlardan acil müdahale ve ürünün çürümesini önleyecek somut önlemler talep ediyoruz. Vranec bu yıl da alınmıyor ve tarlalarda çürümeye terk ediliyor. Üreticilerin çıkarlarına yönelik önlemler, acil alım ve ek sübvansiyon yerine, yetkililer eğlenceye odaklanmış durumda" diyerek hükümeti eleştiriyor. Üreticilerin memnuniyetsizliği büyük. Onlara göre, fiyat ve pazarlama sorunu yıllardır devam ediyor ve devlet kalıcı bir çözüm sunamıyor. "Elli yıldır fiyat aynı ve bugüne kadar kimse durumu değiştiremedi. Bu nedenle üreticiler bağlarını satıp ülkeyi terk ediyor. Acil alım, ek sübvansiyon ve bu yılki ürünü kurtarmak için somut bir plan istiyoruz. Üzüm çürüdüğü için daha fazla bekleyemeyiz" diyor üreticiler. Üreticiler acil önlem beklerken, hükümet alımı kolaylaştırmak için adımlar atıldığı konusunda güvence veriyor. Tarım Bakanı Borçe Serafimovski, hükümetin önümüzdeki oturumda, şarap üreticilerinin şarap üzümü alımı için fonlara erişimini kolaylaştırmak ve üreticilere zamanında ödeme sağlamak amacıyla tazminat fonlarından yararlanma koşullarına ilişkin kararı değiştireceğini duyurdu. Kalkınma Bankası aracılığıyla sağlanacak kredi limiti 793,48 milyon denar olup, bunun 553,48 milyon denar Vranec alımı için ayrılacak. Değişikliklerle, bu fonlar için ödemesiz dönem üç aydan 18 aya çıkarılacak ve ardından yüzde 1 sabit faizle 18 aylık geri ödeme süresi gelecek. Teminat olarak üretilen şarap da kullanılabilecek. Tarım Bakanı ayrıca sübvansiyon koşullarının da hafifletileceğini duyurdu. Zorlu pazarlama koşulları ve olumsuz hava koşulları nedeniyle, çiftçilerin mali destek hakkını kazanmak için üretimin en az yüzde 30'unu satma şartı kaldırılacak. Bakanlık, önlemlerin şarap üreticilerinin likiditesini iyileştirmeyi ve Vranec alımının artması için koşullar yaratmayı hedeflediğini söylüyor. Ancak üreticiler için asıl soru, önlemlerin yeterli olup olmayacağı ve ürünün büyük bir kısmı hasat edilemeden önce zamanında gelip gelmeyeceği. Kurumlar ve şarap üreticileri alınmayan üzümle ne olacağına dair cevap vermeye çalışırken, üreticiler zamana karşı bir yarış içinde. Ürün tarlalarda, üzüm olgunlaşıp çürüyor ve soru hâlâ yanıtsız: Üzümü kim alacak ve devlet çok geç olmadan somut önlemler alacak mı? Üreticiden Çarpıcı Açıklama: "Bize 25 Denar Teklif Ediyorlar" Kavadar'dan üzüm üreticisi ve şarap imalathanesi sahibi Rade Zokov, gerçek alım fiyatının kilogram başına 35 denar olduğunu ancak kendilerine 25 denar teklif edildiğini söyledi. Zokov, "Bize 'istersen ver, istemezsen sakla' diyorlar. Bunun nedeni rekabetin olmaması ve bizim sundukları fiyatları kabul etmek zorunda kalmamız. Bu fiyatlar çok düşük ve üretim maliyetlerini bile karşılamıyor. Büyük şarap üreticileri sadece ihtiyaçları kadar alacak, geri kalanı için herkes kendi başının çaresine bakmak zorunda. Satılmayan ürün büyük olasılıkla rakı üretimine gidecek. Bu yıl Sırbistan'da da üzüm fazlası var, dolayısıyla normalde o pazara ihraç edilen miktarlar iç pazarda kalabilir ve bu da alımı daha da zorlaştıracak" dedi. Ancak sorun sadece bu yılki ürünle sınırlı değil. Üreticiler, bu durumun üretimin geleceğini ciddi şekilde tehdit etmesinden korkuyor. Güvenilir bir pazar ve zamanında alım olmazsa, bağları sürdürmenin her geçen gün daha da zorlaşacağını söylüyorlar. Bazıları, sonunda güvenilir bir alıcısı olmayan üretimde ekonomik bir mantık görmedikleri için üzüm yetiştiriciliğinden vazgeçmeyi düşünüyor.