Gıda fiyatları uçuşa geçti: Vatandaş 'gıda lüks oldu' diyor, tüccarlar yeni zamları duyurdu

Makedonya Tüketici Örgütü Başkanı Mariyana Lonçar-Velkova ise temel gıda ürünlerinde aşırı fiyat artışlarının önüne geçmek için önlem alınmasının şart olduğunu belirtti.

Marketlerdeki zamlar devam ederken, vatandaşların bütçesi yüksek gıda fiyatlarının yükünü giderek daha fazla zorlanıyor. Enerji fiyatlarındaki artışın etkisiyle yükselen enflasyon, ekonomistleri endişelendiriyor. Uzmanlar, zamanında müdahale edilmezse 2022 yılındaki senaryonun tekrarlanabileceği uyarısında bulunuyor. Piyasa denetim birimleri, yumurta ve yağ fiyatlarında yaklaşık yüzde 10 oranında artış kaydetti ancak zamlar bununla sınırlı kalmadı. Marketlerin yanı sıra semt pazarlarında da fiyatlar önemli ölçüde yükseldi. Semt pazarlarında domatesin kilogramı 250 ila 280 denar arasında satılırken, pembe domates 330 denara kadar çıkıyor. Salatalık 100 ila 120 denar, biberin kilogramı ise en az 300 denardan alıcı buluyor. Marul adet 50 denar, havuç 50 ila 80 denar, bir bağ maydanoz ise 30 ila 50 denar arasında satılıyor. Temel gıda ürünlerinde de fiyat artışı yaşanıyor. Tüccarlar, tedarikçilerin alım fiyatlarını yükseltmesi nedeniyle yeni zamların geleceğini duyurdu. "Alım Fiyatları Yüzde 10 Artacak" Gıda ithalatı yapan Dauti-Komerc şirketinin müdürü Cemail Dauti, Veçer gazetesine yaptığı açıklamada, geniş tüketim ürünlerinin neredeyse tamamında fiyat artışı beklendiğini söyledi. Dauti, tedarikçilerin yeni ve daha yüksek alım fiyatlarını kendilerine bildirdiğini belirtti. Dauti, "Şu anda gıda ürünlerinin tedarikinde herhangi bir sorun yok ve belirli ürünlerde kıtlık yaşanacağına dair bir işaret bulunmuyor. Ancak kesin olan şu ki, tüm tedarikçiler alım fiyatlarını yaklaşık yüzde 10 oranında artıracağı için fiyatlar yükselecek. Ortaklarımız fiyat konusunda dengeli bir yaklaşım sergiliyor; artışın enerji fiyatlarındaki yükseliş oranında, yani yüzde 5 ila 6 civarında olacağını belirttiler. Bu durum perakende satış fiyatlarına yansıyacaktır" dedi. Dauti, vatandaşların alım gücünü korumak amacıyla daha düşük kar marjıyla çalışarak fiyat artışını minimumda tutmayı değerlendireceklerini de sözlerine ekledi. "Gümrük Vergileri Kaldırılmalı, KDV Düşürülmeli" Dauti, hükümetin ithal ürünlerdeki gümrük vergileri ve ek maliyetleri kaldırmasını, temel gıda ürünlerinde KDV'yi yüzde 10'dan yüzde 5'e düşürmesini önerdi. "Fiyat dondurma ve marj sınırlaması gibi önlemlerin ters etki yarattığı görüldü. Hükümet de bunu fark etti, umarım bu tür önlemlere başvurulmaz" diye konuştu. Tüketici Örgütü'nden Önleyici Tedbir Çağrısı Makedonya Tüketici Örgütü Başkanı Mariyana Lonçar-Velkova ise temel gıda ürünlerinde aşırı fiyat artışlarının önüne geçmek için önlem alınmasının şart olduğunu belirtti. Lonçar-Velkova, "Fiyatların tavana vurmasını bekleyip sonra müdahale edemeyiz. Temel gıda ürünleri için önleyici tedbirler alınmalı ve vatandaşları petrol fiyatlarındaki artışın tetiklediği fiyat şokundan korumak için Haksız Ticari Uygulamalar Yasası uygulanmalıdır" dedi. Örgüt, fiyatların çok fazla yükselmesi durumunda alınacak önlemlerin geç kalınmış olacağı ve enflasyonun halihazırda yükselişe geçtiği uyarısında bulundu. Başbakan Mickoski: "Bütçeden Doğrudan Müdahale Ediyoruz" Başbakan Hristiyan Mickoski, akaryakıt fiyatlarındaki artışın enflasyon üzerinde etkisi olacağını ancak büyük bir etki beklenmediğini söyledi. Mickoski, hükümetin şimdilik bütçeden doğrudan müdahale ettiğini, krizin tırmanması durumunda ise başka planlarının bulunduğunu belirtti. Mickoski, "Yaşam maliyetlerini bekleyelim. Biz bütçeden doğrudan müdahale ediyoruz ve bunu yapan nadir ülkelerden biriyiz. Bazı ülkeler görünürde müdahale ediyor, özel tüketim vergilerini yüzde 100-200 artırıp sonra yüzde 50 indirim yapıyorlar. Biz ise devletin topladığı vergiyi doğrudan düşürüyoruz. Bu hükümetin vatandaşlarla bütçeden doğrudan ilgilendiğini, hilelere başvurmadığını gösteriyoruz" ifadelerini kullandı. Merkez Bankası: "Kriz 2021'den Daha Güçlü Ancak Hazırlıklıyız" Merkez Bankası Başkanı Trayko Slaveski, mevcut şokun 2021 krizinden daha güçlü olduğunu ancak kurumların daha deneyimli ve hazırlıklı olduğunu belirtti. Slaveski, döviz rezervlerinin pandemi öncesine göre önemli ölçüde yüksek olduğunu, mevduatların istikrarlı seyrettiğini ve Merkez Bankası'nın müdahale etmeye hazır olduğunu söyledi. Muhalefetten Hükümete Eleştiri Muhalefet ise krizin marketlerde zaten hissedildiğini belirterek hükümeti eleştirdi. SDSM Lideri Venko Filipçe, gıda fiyatları yükselirken hükümetin somut bir paket yerine konuyu saptırmaya çalıştığını öne sürdü. Filipçe, hükümete akaryakıtta özel tüketim vergisini 4 denar indirmesi, temel gıda ürünlerinde KDV'yi kaldırması ve otoyol ücretlerini yarıya indirmesi çağrısında bulundu. Vatandaşlar ise gıdanın lüks haline geldiğini ve hükümetin geç olmadan harekete geçmesi gerektiğini ifade ediyor. 2026 yılı başından bu yana marketlerdeki fiyat artışları, resmi enflasyon oranı nispeten düşük seyretmesine rağmen durmaksızın devam ediyor. Çiftçiler ise henüz yerli üretimin pazara ulaşmadığını, ulaştığında ise mazot ve gübre fiyatlarındaki artış nedeniyle üretim maliyetlerinin yükseldiğini, bunun da fiyatlara yansıyacağını belirtiyor.