Ekonomist Yovanoviç'ten emeklilik reformu uyarısı: Acele karar almayın

Viyana Uluslararası Ekonomik Çalışmalar Enstitüsü'nden ekonomist Branimir Yovanoviç, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, mevcut tartışmaların asıl sorunları ıskaladığını belirtti. Yovanoviç, 20 yıl önce yapılan reformun aslında emeklilik fonunun kısmi özelleştirilmesi anlamına geldiğini ve bu süreçte devletin özel fonlara hem para aktardığını hem de onlardan borç alarak faiz ödediğini hatırlattı.

Hükümetin emeklilik sisteminde radikal değişiklikler sinyali vermesi, ülkede geniş yankı uyandırdı. Emeklilik yaşının artırılması veya ikinci emeklilik sütununun kaldırılması gibi seçeneklerin masada olduğu belirtilirken, yetkililer nihai kararın Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) derinlemesine analizlerinin ardından alınacağını duyurdu. Başbakan Hristiyan Mickoski ve Merkez Bankası Başkanı Trayko Slaveski, vatandaşların ikinci sütundaki birikimleri konusunda hoş olmayan sürprizlerle karşılaşabileceği uyarısında bulundu. Maliye Bakanı Gordana Dimitrieska-Koçoska ise emeklilik yaşının gönüllü olarak artırılması seçeneğini kamuoyuna sundu. Sosyal Politika Bakanı Gyoko Velkovski ise ikinci sütunun tamamen kaldırılabileceğini açıkladı. Viyana Enstitüsü'nden Uyarı: "Acele Karar Alınmamalı" Viyana Uluslararası Ekonomik Çalışmalar Enstitüsü'nden ekonomist Branimir Yovanoviç, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, mevcut tartışmaların asıl sorunları ıskaladığını belirtti. Yovanoviç, 20 yıl önce yapılan reformun aslında emeklilik fonunun kısmi özelleştirilmesi anlamına geldiğini ve bu süreçte devletin özel fonlara hem para aktardığını hem de onlardan borç alarak faiz ödediğini hatırlattı. Yovanoviç, "Hükümet, ikinci sütunu kaldırarak özel fonların varlıklarına el koymak ve bütçe açığını kapatmak istiyor olabilir. Bu, kamu borcunu ve bütçe açığını anlık olarak azaltır, ancak uzun vadede sorunları daha da büyütür. Macaristan örneği bunun en iyi göstergesi. Viktor Orban 2011'de ikinci sütunu kaldırdı ama bugün Macaristan o dönemden daha büyük mali sorunlarla karşı karşıya" dedi. "Emeklilik Yaşının Artırılması Doğru Değil" Yovanoviç, ikinci sütunun kaldırılmasına karşı olduğunu ancak devletleştirilebileceğini ifade ederek, "Özel fonların devlet parası üzerinden kar etmesine izin verilmemeli. Ayrıca fonlar sadece devlet iç borçlanma senetlerine değil, yabancı ve özel tahvillere de yatırılmalı. En önemlisi, Makedonya'da emeklilik sonrası yaşam süresi Avrupa'nın en düşük seviyelerinde olduğu için emeklilik yaşının artırılması hiç düşünülmemeli" diye konuştu. Üç Milyar Avro Vatandaşların Hesaplarında Düzenleyici kurumun verilerine göre, vatandaşların ikinci sütun hesaplarında yaklaşık üç milyar avro bulunuyor. Ancak hükümet kanadından gelen açıklamalar, bu fonların geleceği konusunda endişe yaratıyor. Yovanović sözlerini şöyle tamamladı: "Asıl sorun emeklilik maaşlarına para olup olmayacağı değil. Bu yılki bütçe 6,5 milyar avro, emeklilik maaşları ise 1,6 milyar avro. Yeterli kaynak var. Asıl soru, mevcut hükümetin bütçe sorunlarını gelecekteki hükümetlere yükleyerek mi çözeceği."