Çiftçilere verilen sözler tutulmadı: Ödenmeyen sübvansiyonlar 100 milyon avroyu buldu

Üreticiler, 2025 programının geri çekilerek 2024'teki sistemin devam etmesini istiyor. Yeni programda birçok üründe destekleme miktarlarının düşürüldüğüne dikkat çekiliyor.

Kuzey Makedonya'da tarım sektörü, ödenmeyen sübvansiyonlar ve artan maliyetler nedeniyle zor günler geçiriyor. Çiftçiler, hükümetten 100 milyon avroyu bulan geçmiş ve güncel sübvansiyon borçlarının bir an önce ödenmesini talep ediyor. Pirlepe'de düzenlenen toplantıda bir araya gelen üreticiler, sektörün ayakta kalması için acil önlem alınması çağrısında bulundu. Gecikmiş Ödemeler ve Düşen Destekler Çiftçilerin en büyük sorunu, devletin onlara olan mali yükümlülüklerini zamanında yerine getirmemesi. "Farmers Jugozapad" derneğinden Mile Kebakoski, Aralık 2025 itibarıyla bakanlığın çiftçilere 39 milyon avro borcu olduğunu belirtti. Buna tütün üreticilerine ödenecek 33 milyon avro ile meyve-sebze, arıcılık ve diğer sektörlerin alacakları eklendiğinde rakamın 100 milyon avroyu aştığını vurgulayan Kebakoski, hükümetin bir an önce kaynak bulup ödemelere başlaması gerektiğini söyledi. Son günlerde yapılan bazı ödemeler, sorunun boyutunu gözler önü seriyor. İki gün önce "Çoban Maaşı" desteği kapsamında sadece 43 çobana 34 milyon denar ödenirken, "Genç Çiftçiler" programından sadece 48 kişi yararlanabildi. Çiftçiler, sektörde kalmaya karar veren genç sayısının bu kadar az olmasını "ciddi bir sorun" olarak nitelendiriyor. Hükümetin Yeni Programına Tepki: "Tarım Bitecek" Çiftçilerin bir diğer hedefi ise hükümetin yeni sübvansiyon programı. Üreticiler, 2025 programının geri çekilerek 2024'teki sistemin devam etmesini istiyor. Yeni programda birçok üründe destekleme miktarlarının düşürüldüğüne dikkat çekiliyor: Buğdayda hektar başına destek 19 binden 18 bin denara, Arpa ve mısırda 19 binden 13 bin denara, Ayçiçeğinde 16.500'den 13.500 denara, Tütünde birinci sınıf ürün için kilo başına destek 100 denardan 80 denara, Büyükbaş hayvan başına destek ise 12 bin Denar'dan 8 bin denara geriledi. Ulusal Tarım Ağı Başkanı Gyorgi Karakaşev, özellikle küçük üreticilerin yeni programdaki kriterleri karşılamakta zorlanacağını belirterek, "Hayvancılıkta durum daha da vahim. Birçok yetiştirici şartları sağlayamadığı için destek alamıyor." dedi. Hayvancılık Çöküşte: "Sırbistan'ı Örnek Alın" Hayvancılık sektörü temsilcileri, devletin acil önlem almaması halinde sektörün tamamen yok olacağı uyarısında bulunuyor. Mogila bölgesinden hayvancı Borçe Buçinski, Sırbistan'da inek başına 500 avro sübvansiyon verildiğini, Kuzey Makedonya'da ise bu rakamın sadece 8 bin denar (yaklaşık 130 avro) olduğunu belirtti. Süt primi konusunda da Sırbistan'ın (litrede 9 denar) Makedonya'dan (litrede 6 denar) daha cömert olduğunu vurgulayan Buçinski, "Sırbistan'dan süt ithal ediyoruz, bu bizim fiyatımızı düşürüyor. Eskiden Mogila'da 500 evde inek varken, şimdi sadece 13 evde var ve bunların dördü büyük çiftlik. Devlet bari taleplerimizin yüzde 20'sini kabul etse razıyız." ifadelerini kullandı. Ödeme Ajansı Direktörü Daniela İrotova ise hayvancılık sektörü için 2025 yılı sübvansiyonlarının önümüzdeki günlerde ödeneceğini, 2023-2024 borçlarının ise idari kontrollerin ardından ödenmeye başlanacağını açıkladı. Ancak 2024 yılında 2.200 koyun yetiştiricisinden sadece 800'ünün kriterleri karşılayarak kesimhanelere teslim edilen kuzular için destek alabildiği hatırlatıldı. Buğday Çıkmazı ve Yakıt Krizi Çiftçiler, ithalat nedeniyle buğdaylarını satamadıklarından da yakınıyor.  Öte yandan, Ortadoğu'daki savaşın ardından başlayan akaryakıt krizi çiftçileri vurdu. "Pelagonia Field" derneğinden Toni Petkovski, onlarca çiftçinin traktörlerine ve tenekelerine akaryakıt alamadığı için kendilerine başvurduğunu söyledi. Petkovski, "Çiftçi, traktörüyle 50 kilometre yol gelip sadece deposunu doldurabiliyor, tenekeye yakıt vermiyorlar. Yeşil (tarımsal) motorine ihtiyacımız var. Akaryakıt fiyatları bir anda artarsa bu bizim için felaket olur." diyerek hükümete acil önlem çağrısında bulundu.