Belediyelerin borç krizi derinleşiyor: Toplam borç 90 milyon avroyu aştı

Borç sıralamasının zirvesinde, vadesi gelmiş 14,609 milyon avro borcuyla Gostivar Belediyesi yer alıyor. Belediyenin borcu, bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık 2,1 milyon avro arttı.

Kuzey Makedonya'da belediyelerin borçları, "sessiz bir finansal kriz" olarak yeniden gündeme oturdu. Borçlar, genellikle bir hizmetin aksaması ya da belediyelerin hesaplarının bloke olduğu haberi gelince görünür hale geliyor. Son üç aylık verilere göre, tüm belediyelerin (Üsküp Belediyesi dahil) vadesi gelmiş ancak ödenmemiş toplam borcu, Aralık 2025 sonu itibarıyla 90,4 milyon avroyu aşarak rekor seviyeye ulaştı. Bu rakam, Eylül 2025'e kıyasla sadece üç ayda 22 milyon avrodan fazla artış anlamına geliyor. Borç Listesinin Zirvesinde Gostivar ve Tetova Var Borç sıralamasının zirvesinde, vadesi gelmiş 14,609 milyon avro borcuyla Gostivar Belediyesi yer alıyor. Belediyenin borcu, bir önceki üç aylık döneme göre yaklaşık 2,1 milyon avro arttı. Hemen ardından, 13,142 milyon avro borcuyla Kalkandelen Belediyesi geliyor. Kalkandelen'in borcundaki artış ise daha da çarpıcı: yaklaşık 3 milyon avro. Bu rakamlar sadece "kötü bir ayın" değil, mali disiplinsizlik ve kademeli bir likidite krizinin göstergesi olarak yorumlanıyor. Bir belediye ödemelerini geciktirdiğinde, bu gecikme tedarikçiler, müteahhitler ve kamu hizmetleri dahil olmak üzere tüm yerel ekonomik zincire yayılıyor. Başkent Üsküp'te Durum: Karpoş ve Üsküp Belediyesi Başkent bölgesinde ise en dikkat çekici artış, borcunu 3,7 milyon avro civarında artırarak 5,053 milyon avroya çıkaran Karpoş Belediyesi oldu. Üsküp Belediyesi'nin vadesi gelmiş borcu ise 5,646 milyon avro olarak kayıtlara geçti. Yerel Seçimler ve Borç Yönetimi Bu borç birikimine ek bir bağlam da, Ekim 2025'te yapılan yerel seçimler. Yılın son iki ayı, eski-yeni belediye başkanları tarafından yönetilirken, bu dönem genellikle bütçe kalemlerinin kapatıldığı ve likiditenin düzeltildiği bir süreç olarak biliniyor. Ancak rakamlar, bu kez durumun böyle olmadığını ortaya koyuyor. Kamu İşletmelerinin Borçları da Dev Boyutlarda Tablo, belediyelere ait kamu işletmelerinin borçları eklendiğinde daha da netleşiyor. Bu işletmelerin toplam borcu 2025 sonunda 108,03 milyon avro olarak gerçekleşti. Ancak en büyük borçlar, kritik altyapı hizmetlerini veren işletmelerde: JP "Su ve Kanalizasyon - Üsküp": 18,27 milyon avro JP "Su" Kumanova: 11,737 milyon avro JSP - Üsküp: 9,965 milyon avro Uzmanlar, bu tür kamu işletmelerinin borç batağına saplanmasının, vatandaşa "rasyonalizasyon" olarak değil, zamlar, kesintiler ve hizmet kalitesinde düşüş olarak yansıdığı uyarısında bulunuyor. Daha Geniş Bir Kamu Sektörü Sorunu Belediye borçları, kamu sektöründeki daha geniş bir "iç borç" fenomeninin sadece bir parçası. Finans düşünce kuruluşu Finance Think'in analizine göre, kamu sektörünün vadesi gelmiş ödenmemiş borçları Haziran 2025 itibarıyla 690,8 milyon avroya (GSYİH'nın yaklaşık %4,2'si) ulaşmış durumda ve 2019-2025 döneminde iki buçuk katına çıkmış. Sorunun kritik noktası, sorumluluk mekanizmasının eksikliği. Borç yerelde biriktiğinde, sonuçlarını vatandaşlar ve yerel ekonomi çekiyor; siyasi maliyet ise genellikle ya "seleflere" ya da "nihai kurtarıcı" olarak görülen merkezi devlete yıkılıyor. Maliye Bakanlığı, daha önceki dönemlerde de belediyelerin kayda değer ödenmemiş borçlar biriktirdiğine ve şeffaf listeler ile mali disiplin olmadan sorunun tekrarlanacağına dair kamuoyu uyarılarında bulunmuştu. Bu matematikte artık soru, listenin başında kimin olduğu değil; belediyelerin "yarını yokmuş gibi" harcama yaptığı, yarının ise faiz, icra ödemeleri ve çökmüş hizmetler olarak geldiği bu modelin ne kadar daha tolere edileceği.