AB'den Karadağ için tarihi adım: Katılım anlaşması hazırlıkları başlıyor

İlk kez bir katılım anlaşmasına demokrasi ve hukukun üstünlüğü için ek koruma maddeleri eklenecek.

Avrupa Birliği'ne üye ülkelerin büyükelçileri, AB ile Karadağ arasındaki Katılım Anlaşması'nın hazırlanması için özel bir ad hoc çalışma grubu kurulmasına karar verdi. Müzakerelerin tamamlanmasının ardından imzalanacak olan bu belge, önemli bir yenilik getiriyor. Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın açıkladığına göre, genişleme tarihinde ilk kez anlaşma, ek koruyucu tedbirler içerecek. "Rejresyonu önlemek için koruma kalkanı" Bu araçlar, demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi kilit alanlarda herhangi bir gerilemeyi önlemek için tasarlandı. Plana göre tedbirler, gerektiği sürece yürürlükte kalacak ve yalnızca yeni üye ülkenin Birliğin temel kurallarına uymayı bırakması durumunda uygulanacak. Costa, sosyal medya platformu X'ten yaptığı paylaşımda, "Karadağ'a tebrikler – bugün AB'ye katılımınız yolunda büyük bir adım attık. Yeni Katılım Anlaşması'nın hazırlanması için Çalışma Grubu kurulması kararı kilit bir dönüm noktasıdır. 2014'ten bu yana ilk kez Avrupa Birliği bir sonraki genişleme sürecini başlatıyor" ifadelerini kullandı. Kos: "Koruma tedbirleri olmalı, bu güveni korumak için gerekli" AB Genişleme Komiseri Marta Kos daha önce bu mekanizmalar hakkında şunları söylemişti: "Bu, bir ülke için ek kriterler oluşturmak anlamına gelmiyor. Ancak ülkeler demokrasi ve hukukun üstünlüğü gibi temel değerlerimizde geriye giderse, koruyucu tedbirler mevcut olmalı ve Birliğimizi her zaman koruyabilmeliyiz. Bu, üye ülkeler arasında, vatandaşlarımızla ve genişleme sürecinin kendisinde güveni korumak için gereklidir." Kos, Karadağ kararına ilişkin olarak bugün yaptığı açıklamada ise şunları söyledi: "Bugün üye ülkeler, Karadağ'ın AB katılım anlaşmasının hazırlıklarına başlanmasına karar verdi. Bu, AB üyeliği yolunda büyük bir adım, Karadağ'ın kaydettiği ilerlemenin açık bir takdiri ve reformları hızlandırmak için bir teşviktir. Bu aynı zamanda önceki genişlemelerden ders çıkarma ve hukukun üstünlüğü ile temel değerler alanında gerilemeyi önlemek için gelecekteki katılım anlaşmalarına yeni ve daha güçlü koruyucu tedbirler ekleme fırsatı vermektedir." Karadağ en şanslı aday, Bosna Hersek ise en kırılgan ülke Karadağ şu anda Birliğin bir sonraki en olası üyesi konumunda bulunuyor. Podgorica'nın resmi planı, müzakere sürecini bu yılın sonuna kadar tamamlamak ve böylece anlaşmanın imzalanması ve onaylanmasının önünü açmak. Şimdiye kadarki deneyime göre bu süreç genellikle bir ila üç yıl sürüyor. Brüksel'de Karadağ'ın AB'ye girişi için çalışma grupları oluşturulurken, Bosna Hersek'e gönderilen mesajlar çok daha sert oldu. AB Genişleme Komiseri Marta Kos, Batı Balkan liderlerini, reformları hayata geçiremedikleri için AB Büyüme Planı'ndan toplu olarak 700 milyon avrodan fazla kaybedebilecekleri konusunda uyardı. Bu kara senaryoda Bosna Hersek en kırılgan ülke konumunda. Özgür Avrupa Radyosu'nun elde ettiği verilere göre, ülke haziran ayı ortasına kadar kalıcı olarak 373,9 milyon avro kaybetme riskiyle karşı karşıya. Bunun nedeni biliniyor: Bosna Hersek, reform gündemini kabul etmekte geciken bölgedeki tek ülke ve siyasi tıkanıklıklar, ilk koşulsuz dilim olan 63 milyon avronun tahsisini bile engelledi. Haziran sonu kritik tarih Marta Kos, bölge başkentlerine gönderdiği mektupta açık oldu: Haziran sonu, bu tarihten sonra anlaşmayı yerine getirmeyen her ülkenin fonları kalıcı olarak kaybetme aşamasına gireceği kilit bir son tarihtir. Karadağ fırsatı değerlendirip üyeliğe doğru ilerlerken, Bosna Hersek, yükümlülüklerini zamanında yerine getiren komşularına giden yüz milyonlarca avroyu izleyen bir konuma düşebilir.