4,6 kiloluk okul çantası: Çocuklar bu yükü her gün taşıyor
4,6 kiloluk okul çantası: Çocuklar bu yükü her gün taşıyor
Çocukların sırtındaki okul çantaları ne kadar ağır? Üsküp’te bir ilkokulda yaptığımız tartımda en ağır çanta 4,6 kilogram geldi. Öğrencilerin ve velilerin anlattıkları, Bakanlığın sorunun nadir görüldüğü yönündeki açıklamasıyla ne kadar örtüşüyor?
Saat 16.00 civarı. Üsküp’ün Butel Belediyesindeki Petar Zdravkovski Penko İlkokulunda birinci sınıftan beşinci sınıfa kadar öğrenciler için son zil çalıyor. Öğretmenleriyle birlikte okul kapısına gelen çocuklardan kimi dışarıda kendisini bekleyen anne veya babasına koşuyor, kimi ise ebeveyninin gelmesini bekliyor. Anne babaları yaklaşır yaklaşmaz, bazı çocuklar sırtlarındaki büyük okul çantalarını hemen onlara uzatıyor. Görüntü, çantaların çocuklar için ne kadar ağır olabileceğini düşündürüyor.
Çantalar küçücük bedenlerinden daha büyük
Her şey, okul çıkışında gözüme takılan bu ayrıntıyla başladı. Yeğenim Emir'i almak için beklediğim sırada ben de aynı manzarayla defalarca karşılaşmıştım. Çantasını yıllardır elime alıyordum ama bu kez ona farklı bir gözle baktım. Yıllardır taşıdığım o çantanın ağırlığını sanki ilk kez gerçekten hissediyordum. Aklıma şu soru takıldı: Çocuklar her gün sırtlarında ne kadar yük taşıyordu?
Bu sorunun yanıtını aramak için öğrencilerle, velilerle ve bir ortopedi uzmanıyla görüştüm. Çantaların ağırlığını ölçmek için de okulun yolunu tuttum. İlk durağım, bu soruyu doğuran manzaraya tanıklık ettiğim okul oldu.
Sınıftan hep bir ağızdan “Evet!” yanıtı
Beşinci sınıf öğrencilerinin karşısına geçtiğimde onlara tek bir soru yönelttim: “Çantalarınız size ağır geliyor mu?” Yanıt, sınıftan hep bir ağızdan yükseldi: “Evet!” Tahtaya yazılan “ÇANTALARIMIZ ÇOK AĞIR” ifadesi de çocukların ne düşündüğünü açıkça ortaya koyuyordu.
Öğrencilerden Mecid Alil, çantasını sırtına taktığında ağırlığını hissettiğini ancak okula yürürken sırtında veya omuzlarında ağrı yaşamadığını anlattı. Çantasında en fazla yer kaplayan ve en ağır olan eşyaların kitaplar olduğunu belirten Mecid, dersler bittikten sonra çantasını çıkardığında rahatladığını söyledi.
Mecid’in çantası 4 kilo 600 gram geliyor. Kendi vücut ağırlığı 39 kilogram olan öğrencinin çantası, kilosunun yaklaşık yüzde 11,8’ine karşılık geliyor. Okul çantalarının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’unu aşmaması yönündeki yaygın öneri dikkate alındığında, Mecid’in çantası bu oranın yaklaşık 700 gram üzerinde.
Mecid Alil - Beşinci sınıf öğrencisi
Ancak bu yüzde 10’luk oran, her çocuk için kesin bir güvenlik sınırı anlamına gelmiyor. Ortopedi uzmanı Dr. Eren Seyfullah da okul çantalarının ağırlığına ilişkin yaygın önerileri değerlendirirken, “Literatürde okul çantasının çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10'unu aşmaması yönünde yaygın öneriler bulunmakla birlikte, bu sınırın her çocuk için kesin olarak güvenli olduğunu gösteren güçlü bilimsel kanıtlar mevcut değildir” diyor.
Mecid’in evi okula yaklaşık 100 metre mesafede. Ancak her öğrenci okula bu kadar kısa bir mesafeden gelmiyor. Okula daha uzak yerlerden gelen çocuklar, çantalarını daha uzun süre taşımak zorunda kalabiliyor.
Dört çanta tartıldı: Ağırlık 4,6 kilograma ulaştı
Öğrencilerin söylediklerini somut ölçümlerle karşılaştırmak için dört beşinci sınıf öğrencisinin okul çantasını ayrı ayrı tarttık.
Ölçümlerde çantaların ağırlıkları sırasıyla 4 kilo 100 gram, 4 kilo 352 gram, 4 kilo 600 gram ve 4 kilo 410 gram olarak kaydedildi. Böylece tartılan dört çantanın ağırlığı 4,1 ile 4,6 kilogram arasında değişti.
Bu ölçümler, yalnızca tarttığımız dört çantanın ağırlığını ortaya koyuyor. Ancak çocukların çantalarının ağır olduğu yönündeki sözlerini somut verilerle değerlendirmemize imkân sağlıyor.
Araştırmaya göre çocukların boy ve kilo ortalamaları şöyle:
2024 yılında International Journal of Morphology dergisinde yayımlanan araştırmada, Üsküp bölgesinden 6-14 yaş aralığında 4.031 sağlıklı çocuk ve ergen incelendi. Araştırmaya göre 6-10 yaş grubundaki çocukların boy ve kilo ortalamaları şöyle:
|
Yaş |
Erkek çocuklarda boy |
Erkek çocuklarda ağırlık |
Kız çocuklarda boy |
Kız çocuklarda ağırlık |
|
6 |
122,2 ± 5,1 cm |
26,3 ± 5,1 kg |
121,8 ± 5,1 cm |
26,1 ± 5,9 kg |
|
7 |
126,9 ± 6,1 cm |
29,8 ± 7,4 kg |
126,2 ± 5,6 cm |
28,0 ± 6,3 kg |
|
8 |
132,5 ± 6,2 cm |
32,9 ± 8,1 kg |
131,9 ± 6,3 cm |
31,4 ± 7,6 kg |
|
9 |
138,0 ± 6,6 cm |
37,4 ± 9,0 kg |
136,8 ± 6,9 cm |
35,3 ± 9,2 kg |
|
10 |
143,8 ± 7,4 cm |
42,0 ± 11,0 kg |
144,6 ± 7,8 cm |
42,1 ± 10,6 kg |
Not: Değerler ortalama ± standart sapmayı gösteriyor. Araştırma 2019 yılında Üsküp bölgesinde yapılmıştır ve Kuzey Makedonya’nın tamamını temsil eden ulusal bir örneklem değildir.
Not: Araştırmadaki ortalama vücut ağırlıkları esas alındığında, okul çantasının çocuğun kilosunun yüzde 10'una karşılık gelen ağırlığı hesaplanabilir. Örneğin, 6 yaşındaki erkek çocukların ortalama ağırlığı 26,3 kilogramdır. Bu ağırlığın yüzde 10'u 2 kilo 630 gramdır. Tarttığımız en ağır çanta olan 4 kilo 600 gram ise bu değerin yaklaşık 1 kilo 970 gram üzerindedir. Bu karşılaştırma, araştırmadaki yaş grubu ortalamalarına dayanmaktadır; her çocuğun bireysel vücut ağırlığı ve fiziksel gelişimi farklı olabilir.
Veliler çantaları taşımak zorunda kalıyor
İkinci sınıf öğrencisi Halik Arslan’ın babası Fatih Arslan, okul çıkışında çantaları çoğu zaman ebeveynlerin taşıdığını belirtti. Çocukların bu yükü tek başlarına taşımakta zorlandığını düşündükleri için çantaları onlardan aldıklarını söyledi.
Kendi öğrencilik yıllarıyla bugünü karşılaştıran Arslan, çocukların artık daha fazla ders ve materyalle karşı karşıya olduğunu ifade etti. Okula yakın mesafede oturan öğrencilerin çantalarını taşımakta daha az zorlanabileceğini, ancak uzaktan otobüsle gelen çocukların durumunun farklı olduğunu dile getirdi.
Arslan’a göre bu mesele yalnızca ailelerin çantaları taşımasıyla çözülemez. Eğitim ve Bilim Bakanlığının da çocukların yükünü azaltmaya yönelik bir çözüm bulması gerekiyor.
Dr. Seyfullah: Kalıcı hasarı beklemeden önlem almalıyız
Ortopedi Uzmanı Dr. Eren Seyfullah, ilkokul döneminin kemik, kas ve iskelet sisteminin hızla geliştiği, duruş alışkanlıklarının şekillendiği önemli bir dönem olduğunu belirtti. Bu yaş grubundaki çocukların fiziksel kapasitelerine kıyasla ağır çantalar taşımasının boyun, omuz ve sırt bölgesinde ağrıya ve kas yorgunluğuna neden olabileceğini söyledi.
Seyfullah, ağır çanta taşımak ile kalıcı omurga deformiteleri arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için mevcut bilimsel kanıtların yeterli olmadığını vurguladı. Bu nedenle ağır okul çantalarının skolyoza yol açtığının kesin olarak söylenemeyeceğine dikkat çekti. Bununla birlikte, ağır yüklerin geçici duruş değişikliklerine ve ağrıya neden olabileceğini ifade etti.
Ebeveynlerin endişelerini haklı bir koruyucu sağlık yaklaşımı olarak değerlendiren Dr. Seyfullah, “Önleyici tedbirler almak için kalıcı bir hasarın ortaya çıkmasını beklememeliyiz” dedi. Sorunun çözümü için çocukların her gün taşımak zorunda kaldıkları yükün azaltılması gerektiğini belirten uzman, “Asıl çözüm, çocukların her gün taşımak zorunda kaldıkları yükü azaltan bir eğitim düzeni oluşturmaktır” çağrısında bulundu.
Ortopedi Uzmanı Dr. Eren Seyfullah ile yaptığımız söyleşinin tamamını şu linkten okuyabilirsiniz:
Bakanlık: Ağır çanta sorunu günümüzde nadir görülüyor
Eğitim ve Bilim Bakanlığı, konuya ilişkin yanıtında birçok okulda öğrencilerin ders kitaplarını pazartesi günleri okulda bıraktığını ve kendilerine ait dolaplarının bulunduğunu bildirdi. Bakanlık, kitaplarını muhafaza edecek imkânların bulunmadığı okullarda dahi öğrencilerin her gün bütün ders kitaplarını taşımadığını, yalnızca günlük ders programları için gerekli kitapları çantalarına aldığını belirtti.
Bakanlığın açıklaması şöyle:
Çoğu okulda öğrenciler ders kitaplarını pazartesi günleri okulda bırakırlar; kendilerine ait dolapları mevcuttur (Milli Eğitim ve Bilim Bakanlığı, ilköğretim okullarına gerekli donanımı sağlayarak yıllardır bu uygulamayı desteklemektedir; belediyeler de bu tür imkânların oluşturulmasına yatırım yapmaktadır). Cuma günleri ise öğrenciler, ödevlerini tamamlamak ya da daha önce öğrendikleri konuları gözden geçirmek amacıyla kitaplarını evlerine götürürler.
Dolayısıyla, ağır sırt çantaları taşıma sorunu geçmişte yaygın bir mesele olsa da, günümüzde buna çok nadir rastlanmaktadır. Üstelik, ders kitaplarını muhafaza edecek imkânların bulunmadığı okullarda dahi öğrenciler her gün her dersin kitabını yanlarında taşımazlar; bunun yerine, yalnızca günlük ders programları için gerekli olan kitapları çantalarına alırlar.
Çocukların sırtındaki yük ne kadar?
Okul çantalarının ağırlığını değerlendirirken yalnızca kaç kilogram olduklarına bakmak yeterli değil. Çocuğun vücut ağırlığı, yaşı, fiziksel gelişimi, kas-iskelet sisteminin kapasitesi, çantanın vücuda uygunluğu ve ne kadar süre taşındığı da dikkate alınmalı.
Eğitim ve Bilim Bakanlığı, ağır sırt çantası taşıma sorununun geçmişte yaygın olduğunu, günümüzde ise buna çok nadir rastlandığını belirtiyor. Ancak Petar Zdravkovski Penko İlkokulunda karşılaştığımız manzara, konunun göz ardı edilmemesi gerektiğini gösteriyor. Okul çıkışında bazı çocuklar çantalarını hemen anne babalarına uzatıyor, sınıftaki öğrenciler çantalarının ağır olduğunu hep bir ağızdan dile getiriyor ve tarttığımız dört çantadan en ağırı 4,6 kilograma ulaşıyor.
Bu gözlemler, tüm okullarda aynı durumun yaşandığını kanıtlamıyor. Ancak çocukların çantalarının ağırlığına ilişkin soruların yalnızca geçmişte kalmış bir sorun olarak görülmemesi gerektiğini ortaya koyuyor. Uzmanların da vurguladığı gibi mesele yalnızca çantanın ağırlığı değil, bu yükün minik bedenler için ne ifade ettiği. Çünkü çocukların sırtında taşıdığı yükü anlamak için sadece tartıya değil, o yükü taşıyan çocuğa da bakmak gerekiyor.
Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.
