12 bin gurbetçi emeklinin gözü Anayasa Mahkemesi'nde

Mahkemeye, değişikliklerin iptali için şu ana kadar üç başvuru yapıldı. Başvurularda, düzenlemenin, her ne kadar aynı primleri ödemiş olsalar da, ülke içindeki ve dışındaki emekliler arasında eşitsizlik ve ayrımcılık yarattığı vurgulanıyor.

Yurtdışında yaşayan yaklaşık 12.000 Makedon vatandaşı emekli, Emeklilik ve Malullük Sigortası Kanunu'nda yapılması planlanan değişiklikler nedeniyle belirsizliğe sürüklendi. Söz konusu değişikliklere göre, Mart 2026 itibarıyla Kuzey Makedonya dışında ikamet eden emeklilere, yapılması planlanan 1.000 denarlık zam ödenmeyecek. Ülke içindeki emekliler ise bu zammı alacak. Bu durum, eşitlik ve ayrımcılık konusunda ciddi soru işaretlerine yol açtı. Bunun üzerine Anayasa Mahkemesi, Emeklilik ve Malullük Sigortası Kanunu'nda yapılan değişikliklerin anayasaya ve kanunlara uygunluğunu inceleyeceğini duyurdu. Mahkemeye, değişikliklerin iptali için şu ana kadar üç başvuru yapıldı. Başvurularda, düzenlemenin, her ne kadar aynı primleri ödemiş olsalar da, ülke içindeki ve dışındaki emekliler arasında eşitsizlik ve ayrımcılık yarattığı vurgulanıyor. İlk başvuru Lyubomir Sandevski tarafından yapıldı. Sandevski, yasanın emeklileri önceden kazanılmış haklarından mahrum bıraktığını ve eşitlik ilkesini ihlal ettiğini savunuyor. İkinci başvuru İliya İvanovski'den geldi. İvanovski, zammın yalnızca ödemeleri ülke içinde yapılan emeklileri kapsamasının, ikamet yerine dayalı olarak dolaylı ayrımcılık yarattığını belirtiyor. Üçüncü başvuruyu yapan Temelko Ristevski ise, eşitlik, seyahat özgürlüğü ve sosyal güvenlik hakkı gibi birden fazla anayasa maddesinin ihlal edildiğine dikkat çekiyor. Emeklilik ve Malullük Sigortası Fonu yetkilileri, yürürlükteki yasaya göre işlem yaptıklarını belirterek, yurtdışındaki emeklilerin Eylül 2024'teki 500 denarlık ilk zammı zaten aldıklarını hatırlattı. Fon, yetkili kurumların, özellikle de Anayasa Mahkemesi'nin nihai kararına saygı duyacağını ve bu kararın, emeklilerin söz konusu ödemeyi alıp alamayacağı konusunda belirleyici olacağını vurguladı. Anayasa Mahkemesi, başvuruları değerlendirmek üzere 25 Şubat'ta bir oturum düzenleyecek. Mahkeme, geçen yılki Mart ayındaki lineer artışla ilgili olarak Kanun'un 37. maddesinin 1. fıkrasına eklenen "emekli maaşının Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde ödenmesi" şartının anayasaya uygunluğunu görüşecek. Öte yandan, Ayrımcılığa Karşı Koruma Komisyonu üç ay önce, geçen yılki Mart ayındaki 2.500 denarlık lineer artıştan yararlanamayan yurtdışındaki Makedon vatandaşı emekliler için dolaylı ayrımcılık yapıldığı yönünde bağlayıcı bir görüş bildirmişti. Bu görüşle Sosyal Politika Bakanlığı'na 180 gün içinde, emeklilerin maaşlarını alamamalarına neden olan ilgili kanun maddesini değiştirme yükümlülüğü getirilmişti. Sosyal Politika Bakanlığı, Komisyon'un görüşüne saygı duymakla birlikte, nihai karar için Anayasa Mahkemesi'nin alacağı kararı bekleyeceklerini ve sonrasında gerekli yasal düzenlemelerin yapılıp yapılmayacağına karar vereceklerini açıkladı.