Maliye Bakanı Dimitrieska-Koçoska: Kamu borcu GSYH'nin %58,9'una geriledi

Maliye Bakanı Gordana Dimitrieska-Koçoska, 2026 yılının ilk çeyreğinde kamu borcunun GSYH'nin %58,9'una düştüğünü ve bunun önceki hükümetin projeksiyonlarının altında olduğunu açıkladı.

Bakan, göreve başladıklarından bu yana geçen iki yılın muhasebesini yaptığı bugünkü basın toplantısında, "Kamu maliyesini yönetme şeklimizdeki temel fark şu: Cari harcamalar için bütçe açığı yaratmıyoruz, yeni ekonomik büyüme üretecek yatırımlar için alan yaratıyoruz" dedi. Dimitrieska-Koçoska, son dönemde karayolu altyapısı, demiryolları, enerji, eğitim, belediye altyapısı, savunma ve güvenlik alanlarındaki sermaye yatırımlarının gerçekleşme oranının arttığını vurguladı. "İnşaat yapılıyor ve vatandaşlar bunu kendi gözleriyle görebiliyor" diyen Bakan, ekonomik politikadaki değişimin en iyi göstergelerinden birinin bütçe politikası olduğunu belirtti. Kamu yatırımlarının yönetiminde yeni bir yaklaşım benimsediklerini, Kamu Yatırımları Komitesi'nin kurulmasıyla önceliklerin net kriterler, mali sürdürülebilirlik ve projelerin gerçek hazır bulunuşluk düzeyine göre sistematik olarak belirlenmeye başlandığını söyledi. "Sermaye yatırımlarının sadece kağıt üzerinde var olduğu dönem sona erdi. Artık kamu fonları hazır, haklı ve devlete en büyük faydayı sağlayan projelere yönlendiriliyor" ifadelerini kullandı. İş dünyasına ve yerel yönetimlere destek Bakan, son iki yılda iş ortamının iyileştirilmesine güçlü bir vurgu yaptıklarını belirterek, yerli sanayinin kullandığı 70 hammadde ve ara mal için gümrük vergilerini AB ile uyumlu hale getirdiklerini, böylece şirketlerin üretim maliyetlerini doğrudan düşürdüklerini ve rekabet güçlerini artırdıklarını söyledi. Bu önlemin ticaret odalarıyla doğrudan diyalog sonucu alındığını ve Avrupa gümrük politikalarıyla tam uyum yolunda bir adım daha olduğunu vurguladı. Ayrıca yerli şirketlere yeni yatırımlar, üretim modernizasyonu, rekabet gücünün artırılması ve yeni istihdam için 250 milyon avro tutarında uygun kredili finansman sağlandığını açıkladı. Belediye sermaye projeleri için de yaklaşık 250 milyon avro destek sağlandığını belirten Dimitrieska-Koçoska, bu iki ayağın yeni kalkınma modelini oluşturduğunu – merkezi ve yerel yatırım ortaklığı – söyledi. Vergi reformları ve dijitalleşme Bakanlık olarak KDV, kurumlar vergisi ve gelir vergisi kanunlarının revize edilmesi ile yeni bir gümrük kanunu üzerinde aktif olarak çalıştıklarını; amaçlarının daha basit bir sistem, daha yüksek gelir tahsilatı ve süreçler ile hizmetlerin dijitalleştirilmesi olduğunu söyledi. OECD Pillar 2 sisteminin hayata geçirildiğini, 750 milyon avro üzeri karı olan şirketler için %15 asgari efektif vergi oranı öngören bu sistemle doğrudan bütçe geliri sağlandığını ve vergi rekabetinin önlenmesi açısından büyük yapısal etki yarattığını belirtti. Kumar ve finans sektöründe sıkı denetim Yeni Şans Oyunları ve Eğlence Oyunları Kanunu'nun kabul edildiğini, bunun özellikle gençler olmak üzere vatandaşlara daha yüksek koruma sağladığını, düzenleyiciler üzerinde daha güçlü kontrol getirdiğini ve kara para aklamayla mücadelede daha etkili olduğunu söyledi. 10 yılı aşkın süredir değişmeyen ücretlerin artırılmasıyla bütçeye önemli ölçüde daha fazla gelir sağlandığını da ekledi. 2024-2026 döneminde bu sektördeki denetim ve izlemenin önemli ölçüde güçlendirildiğini, Maliye Bakanlığı'nın önerisiyle iki şans oyunu düzenleme lisansı ve bir otomat teknik yeterlilik yetkisinin iptal edildiğini belirtti. Finansal şirketlere yönelik denetimlerde ise 1 Temmuz 2024 - 30 Haziran 2026 tarihleri arasında beş finansal şirketin çalışma izni iptal edildi, 18 finansal şirkete toplam 2,58 milyon denar (yaklaşık 41.900 avro) para cezası kesildi, 55 yazılı düzeltme emri verildi ve bir şirkete 30 gün süreyle faaliyet yasağı uygulandı. Hazine ve mali yönetim Hazine Dairesi aracılığıyla bütçe kullanıcılarının ödeme işlemlerinin kesintisiz sürdürüldüğünü, aylık ortalama 160.000 ödeme emrinin işlendiğini, yıllık yaklaşık 2 milyon emir anlamına geldiğini belirtti. 17 hazine ofisinin personel kapasiteleri güçlendirilirken, Gevgeli'deki hazine ofisi yeniden açıldı. Yeni Bütçe Kanunu'na uygun olarak mevcut ikincil mevzuatın güncellendiğini ve yenilerinin çıkarıldığını, ABD Maliye Bakanlığı ve IMF ile işbirliği içinde likidite yönetimi ve hükümet mali istatistikleri uygulamalarının geliştirildiğini söyledi. Böylece Maliye Bakanlığı, IMF ve Dünya Bankası veri tabanlarında düzenli olarak üç aylık ve yıllık veri yayınlamaya başlayarak şeffaflığı artırdı. Vatandaş tahvilleri ve gelecek planları Kamu Maliyesi Akademisi'nin faaliyete geçirildiğini, Mali Mükemmeliyet Merkezi (CEF) Yönetim Kurulu başkanlığının üstlenildiğini söyleyen Bakan, sermaye piyasasının geliştirilmesi yönünde çalışmaların sürdüğünü belirtti. Vatandaş tahvillerinin üçüncü ihracında büyük ilgi gördüğünü, 1.543 vatandaşın 2 milyar denardan (yaklaşık 33 milyon avro) fazla yatırım yaptığını ve bunun planlanan miktarın kat kat üzerinde olduğunu söyledi. Önceki iki ihracın toplam 41,1 milyon avro değerindeki tahvillerin faiziyle birlikte tam ve zamanında ödendiğini belirterek bu finansal araca olan güveni pekiştirdiklerini vurguladı. Küresel riskler ve akaryakıt vergi indirimi Bakan, Orta Doğu'daki askeri çatışmanın küresel piyasalarda, özellikle enerjide ciddi bozulmalara yol açtığını, bunun yeni fiyat şoku ve ek enflasyonist baskı riski oluşturduğunu söyledi. Bu riski hafifletmek için akaryakıtta KDV'yi %18'den %10'a indirdiklerini, motorin ve benzin özel tüketim vergisini düşürdüklerini belirten Dimitrieska-Koçoska, amaçlarının akaryakıt fiyatları üzerindeki baskıyı azaltmak, enflasyonu sınırlamak ve vatandaşlar ile ekonomiyi korumak olduğunu söyledi. "Kuzey Makedonya küçük ve açık bir ekonomidir ve küresel gelişmelerden izole kalamaz. Ancak bu iki yılda gösterdiğimiz gibi, zamanında, sorumlu ve iyi hedeflenmiş politikalarla dış krizlerin etkilerini başarıyla hafifletebiliriz" diyen Bakan, fiyat istikrarını, yaşam standardını ve öngörülebilir ekonomik ortamı koruma konusundaki kararlılıklarını yineledi. Önümüzdeki dönemde mali konsolidasyon, kamu maliyesinin dijitalleştirilmesi, kayıt dışı ekonomiyle mücadele, vergi idaresinin iyileştirilmesi, finansal sistemin modernizasyonu ve yerli ile yabancı yatırımcılar için daha iyi koşullar yaratılmasına devam edeceklerini açıkladı.