Kirjas: Kuzey Makedonya AB müzakerelerine henüz hazır değil

Emil Kirjas, Kuzey Makedonya’nın AB sürecinde yalnızca vetolara odaklanmaması, hukuk, yolsuzluk ve reformlarda somut sonuçlar elde etmesi gerektiğini söyledi.

Jeopolitik analist ve Liberal Enternasyonal Başkan Yardımcısı Emil Kirjas, Kuzey Makedonya’nın Avrupa Birliği (AB) sürecinde yalnızca veto ve ikili anlaşmazlıklara odaklanmaması gerektiğini belirterek, ülkenin müzakerelerin yeni aşamasına geçmeye henüz hazır olmadığını söyledi. Kirjas, Deutsche Welle’ye (DW) verdiği mülakatta, Kuzey Makedonya’daki tartışmaların dış engellere fazla yoğunlaştığını, buna karşılık ülkenin yerine getirmesi gereken reformların yeterince gündeme alınmadığını ifade etti. Ülkenin sürekli “haksızlığa uğradığı” söylemi üzerinden hareket etmemesi gerektiğini belirten Kirjas, hukukun üstünlüğü, yolsuzlukla mücadele ve kurumların etkinliğinin AB sürecindeki temel meseleler olduğunu vurguladı. Kirjas’a göre Avrupa Komisyonunun aşamalı entegrasyon önerisi önemli bir fırsat oluşturuyor. Ancak bu modelden yararlanabilmek için Kuzey Makedonya’nın öncelikle 1. Küme (Temeller) kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor. “Her şeyin mükemmel olduğu ve ülkenin yalnızca dışarıdaki adaletsizlik nedeniyle engellendiği yönündeki anlatı doğru değil” değerlendirmesinde bulunan Kirjas, özellikle üst düzey yolsuzluk vakalarında etkin soruşturma ve cezalandırmanın önemine dikkat çekti. Kirjas, hukukun üstünlüğü ve yolsuzlukla mücadeledeki eksikliklerin, ülkenin AB sürecindeki en önemli sorunları arasında yer aldığını savundu. Dijitalleşme gibi alanlardaki ilerlemelerin önemli olduğunu belirten Kirjas, ancak kurumsal temeller güçlendirilmeden bu ilerlemelerin yeterli olmayacağını ifade etti. AB karar alma sistemine eleştiri Avrupa Komisyonunun müzakere kümelerinin açılması ve kapatılmasında nitelikli çoğunluk sistemine geçilmesine yönelik önerisini de değerlendiren Kirjas, bunun AB’nin mevcut karar alma mekanizmasında yaşanan sorunların kabulü anlamına geldiğini söyledi. Kirjas, günümüzde büyük güçler arasındaki rekabetin arttığını belirterek, AB’nin küresel aktör olarak etkisini koruyabilmesi için kurumsal reformlara ihtiyaç duyduğunu ifade etti. Aşamalı entegrasyon modelinin yalnızca siyasi değil, vatandaşlar ve iş dünyası açısından da somut faydalar sağlaması gerektiğini belirten Kirjas, Kuzey Makedonya gibi aday ülkelerin Schengen bölgesine dahil edilmesinin de bu sürecin bir parçası olabileceğini savundu. “Müzakerelere başlayacak kurumsal kapasite yok” Kirjas, Avrupa Komisyonunun önerisinin AB Konseyi tarafından kabul edilmesi halinde bile Kuzey Makedonya’nın ertesi gün müzakerelere başlayabilecek durumda olmadığını söyledi. Ülkede henüz müzakere ekiplerinin ve başmüzakerecinin oluşturulmadığını belirten Kirjas, kurumsal hazırlık eksikliğine dikkat çekti. AB Konseyinin mevcut koşullarda karar alma sistemindeki oybirliği ilkesinden vazgeçmesini beklemediğini ifade eden Kirjas, Bulgaristan’daki siyasi atmosferin de ikili meseleler konusunda pozisyon değişikliğini zorlaştırabileceğini söyledi. Bu nedenle kararın ertelenmesinin daha olası olduğunu belirten Kirjas, konunun Aralık ayında yapılacak AB Zirvesi’nde yeniden ele alınabileceği değerlendirmesinde bulundu. Kirjas ayrıca, AB genişleme sürecinde ikili meselelerin kullanılmasının yalnızca Kuzey Makedonya açısından değil, Birliğin genişleme politikasının geleceği açısından da önemli bir tartışma konusu olduğunu ifade etti.