Bulgaristan-Kuzey Makedonya tarih komisyonu yine sonuçsuz

Komisyonun bir sonraki toplantısının Aralık ayı başında Sofya’da yapılması planlanıyor.

Bulgaristan ile Kuzey Makedonya arasındaki tarih ve eğitim sorunlarıyla ilgili ortak multidisipliner uzman komisyonunun 5-6 Kasım’da Üsküp’te yapılan son toplantısı sonuçsuz kaldı. BGNES’in haberine göre, Bulgar temsilciler, Ohri Başpiskoposluğu’nun tarih ders kitaplarında nasıl ele alınacağı konusunda Makedonyalı meslektaşlarıyla yine anlaşmaya varamadı. Bulgar tarafının Damyan Gruev’in ölüm yıl dönümünün ortak anılması önerisi ise Makedon tarafından yanıtsız bırakıldı. Habere göre bu durum, iki ülke arasındaki tarihsel anlaşmazlıkların aşılmasına ve iyi komşuluk ilişkilerinin geliştirilmesine katkı sağlaması beklenen komisyonun çalışmalarındaki durgunluğun derinleştiğini gösteriyor. Toplantıda Bulgar tarafı, Aralık 2026’da ölümünün 120. yıl dönümü dolacak olan devrimci Damyan Gruev’in ortak anılmasını yeniden önerdi. Hem Bulgaristan hem de Kuzey Makedonya tarihinde önemli şahsiyetlerden biri kabul edilen Gruev için yapılan bu girişime Makedon temsilcilerden yanıt gelmedi. Bunun yerine Makedon tarafı, 1941’de iki ülkede başlayan antisemitizm, faşizm ve nasyonal sosyalizme karşı direnişin ortak anılmasına ilişkin önceden hazırlanmış bir metin sundu. Bulgar temsilciler bu öneriyi reddetti. Onlara göre söz konusu direniş tüm Avrupa’da anılıyor ve ikili bir girişimle sınırlandırılmamalı. Komisyonun çalışmaları ise 11. yüzyıldan kalan çözülmemiş sorunlara odaklanmayı sürdürüyor. Bu, komisyonun 2026 yılındaki beşinci toplantısı oldu. Toplantı sırasında Bulgar tarihçiler, Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Komisyonu’nun açık ve somut sonuçlar elde edilmesine ilişkin beklentilerini bir kez daha hatırlattı. Avrupa Parlamentosu’nun raporu, komisyonun tavsiyelerinin objektif, otantik ve belgelenmiş tarihsel kaynaklara dayanması gerektiğini vurguluyor. Raporda ayrıca ortak tarihe ilişkin olgu ve şahsiyetlerin bilimsel yorumlanması gerektiği belirtiliyor. Avrupa Komisyonu’nun raporunda da Eylül 2025 ile Mart 2026 arasında dört toplantı yapıldığı, ancak somut bir sonuç elde edilmediği kaydedildi. Komisyon, 1 Ağustos 2017’de Üsküp’te imzalanan ve 14 Şubat 2018’de yürürlüğe giren Bulgaristan ile Kuzey Makedonya arasındaki Dostluk, İyi Komşuluk ve İşbirliği Anlaşması’nın 8. maddesinin 2. fıkrası temelinde kuruldu. Anlaşmaya göre komisyonun görevi tarih ve eğitim sorunlarını incelemek, ortak tarihin ders kitaplarında objektif biçimde sunulmasına katkı sağlamak ve ortak tarihsel olaylar ile şahsiyetlerin birlikte anılmasına yönelik tavsiyeler geliştirmek. Komisyon, bilimsel kurumların bağımsız bir girişimi olarak değil, iki ülke arasındaki anlaşmaların uygulanmasına yönelik bir uzman mekanizması olarak tasarlandı. Komisyonun bir sonraki toplantısının Aralık ayı başında Sofya’da yapılması planlanıyor.