Afet riskleri büyüyor, Makedonya’nın koruma ve kurtarma sistemi hazırlıksız

Devlet Denetim Ofisi, orman yangınları, seller ve aşırı hava olayları gibi afet risklerinin artmasına rağmen Makedonya’nın koruma ve kurtarma sisteminin stratejik, kurumsal ve operasyonel açıdan yeterli hazırlık düzeyine sahip olmadığını tespit etti.

Devlet Denetim Ofisi, Makedonya’nın koruma ve kurtarma sistemine ilişkin denetiminde, artan afet risklerine rağmen sistemin etkili müdahale için gerekli hazırlık düzeyine ulaşmadığını belirledi. Denetimde stratejik planlama, kurumlar arası koordinasyon ve kaynak yönetiminde eksikliklerin yanı sıra personel ve ekipman yetersizliği ile modernizasyon yatırımlarının sınırlı olduğu tespit edildi. Orman yangınlarında son 10 yılın en yüksek seviyesi Denetim raporunda, iklim değişikliğinin etkisiyle orman yangınlarının önemli afet risklerinden biri haline geldiği belirtildi. Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi verilerine göre 2024 yılında Makedonya’da 97 bin 660 hektar alan yandı. Bu rakam son 10 yılın en yüksek seviyesine ulaşırken, önceki altı yılda kaydedilen toplam yanmış alanı da aştı. “Ulusal Ormanlar” verilerine göre ise 2023-2025 döneminde 82 bin 714 hektar alan yandı, 914 bin 657 metreküp kereste zarar gördü ve toplam zarar 133,7 milyon avroya ulaştı. Stratejik belgeler hâlâ eksik Devlet Denetim Ofisi, 2018 yılında AB tarafından tespit edilen sistemdeki reform ihtiyacının henüz tam olarak giderilmediğine dikkat çekti. Önceki ulusal koruma ve kurtarma stratejisinin süresi 2018’de dolmasına rağmen yeni strateji henüz kabul edilmedi. 2026-2030 dönemine ilişkin hazırlanan taslak da yürürlüğe girmedi. Ayrıca Cumhuriyetin koruma ve kurtarma planının güncellenmediği, doğal afetler ve diğer tehditlere ilişkin mevcut değerlendirmenin ise 2007 yılına dayandığı belirtildi. İtfaiyelerde personel ve ekipman açığı Denetimde Üsküp Şehri İtfaiye Teşkilatı da örnek gösterildi. Yaklaşık 617 bin kişinin yaşadığı 1.818 kilometrekarelik alandan sorumlu teşkilat, 2024 yılında 1.412 yangın ve 161 teknik müdahale gerçekleştirdi. Ancak oluşturulan 384 itfaiyeci kadrosunun yalnızca 172’sinin doldurulduğu ve ekipmanların bir bölümünün güncelliğini yitirdiği tespit edildi. Devlet Denetim Ofisi ayrıca dağ kurtarma faaliyetlerinin yasal olarak koruma ve kurtarma sisteminin operasyonel güçleri arasında düzenlenmediğini ve sistemin uzun vadeli finansal sürdürülebilirlik modelinden yoksun olduğunu belirledi. 2022-2024 döneminde yangından korunma için toplam 2,23 milyar denar kaynak sağlanırken, bunun yüzde 98,5’i cari harcamalara, yalnızca yüzde 1,5’i sermaye harcamalarına ayrıldı. Rapora göre bu dağılım, modernizasyon, yeni ekipman ve araç alımları ile operasyonel hazırlığın güçlendirilmesini sınırlıyor.