Turizmde çarpıcı gerçek: Ziyaretçi sayısı artıyor ama ekonomik fayda sınırlı kalıyor

2025 verileri, Kuzey Makedonya turizminin ilgi ve görünürlük kazandığını, ancak bu ilgiyi daha uzun konaklamalara ve yerel ekonominin daha geniş kesimlerine yayılan gelire dönüştüremediğini ortaya koyuyor.

Kuzey Makedonya'nın 2025 turizm verileri, sektördeki yapısal sorunları gözler önüne seriyor. Resmi rakamlara göre ülkeyi ziyaret eden turist sayısında artış görülürken, bu artış geceleme sayılarına ve dolayısıyla yerel ekonomiye beklenen katkıyı sağlamıyor. İstatistiklerdeki Çelişki Ocak-Ekim 2025 dönemi verileri, toplam turist sayısında artış olduğunu ancak geceleme sayılarının neredeyse durgun kaldığını ortaya koydu. Bu durum, turizmin bir "ürün" olarak değil, "hareket" olarak büyüdüğünün kritik bir göstergesi. İnsanlar geliyor ancak uzun kalmıyor. Yapısal Sorunlar ve Yanlış Politikalar Sorunun temelinde, devletin politikalarının yattığı belirtiliyor. Hükümetin bütçesinin büyük kısmı "organize yabancı turist akışını" sübvanse etmeye ayrılırken, turistlerin kalış süresini uzatacak, kaliteyi artıracak ve karlılığı yükseltecek altyapı yatırımlarına yeterli kaynak ayrılmıyor. 2025 yılı için kabul edilen Turizmi Teşvik ve Destekleme Programı'ndaki kaynak dağılımı bu durumu net olarak gösteriyor: Toplam bütçenin büyük çoğunluğu, yaklaşık 81 milyon denar organize yabancı turist gruplarına sübvansiyon olarak ayrıldı. Tanıtım ve pazarlama için 8,6 milyon denar harcanırken. Yerel altyapı, işaretleme ve ürün geliştirme gibi doğrudan turizm deneyimini iyileştirecek alanlara sadece 500 bin denar ayrıldı. Yerli Turist Sayısında Düşüş Alarm Veriyor En çarpıcı verilerden biri, yerli turist sayısındaki azalma. Ocak-Ekim 2025 döneminde, hem sayı hem de geceleme bazında yerli turizmde düşüş yaşandı. Bu, turizmin kendi vatandaşlarından uzaklaştığının ve fiyatların kaliteden daha hızlı arttığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Kalış Süresi Kısa, Ekonomik Katkı Sınırlı Özellikle yabancı turist profilinde kısa süreli konaklamalar dikkat çekiyor. Örneğin Ağustos 2025'te, toplam turistlerin %52'sini yabancılar oluştururken, toplam gecelemelerin sadece %26.6'sı onlara aitti. Bu, yabancı ziyaretçilerin çoğunlukla hafta sonu kaçamağı, hızlı transit geçiş veya iş gezisi amaçlı geldiğini, ülkeyi bir "varış noktası" olarak görmediğini gösteriyor. Turist başına düşen ortalama geceleme süresinin düşük olması, sektörün lokantalar, turlar, etkinlikler ve yerel ürün satışları gibi konaklama dışındaki alanlardan yeterince gelir elde edemediği anlamına geliyor. Yoğunlaşan Pazar ve Bağımlılık Riskleri Turistlerin geldiği ülkeler incelendiğinde, pazarın Türkiye, Almanya ve Sırbistan gibi birkaç ülkeye yoğunlaştığı görülüyor. Bu tek başına bir sorun olmasa da, devletin tüm teşvik araçlarını bu pazarlardan daha fazla "kısa süreli ziyaretçi" çekmek için kullanması, sektörde sürdürülebilir olmayan bir bağımlılık yaratıyor. Tur operatörleri devlet teşvikini bir ön koşul olarak bekler hale gelirken, destinasyon kendi turistik ürününün kalitesiyle rekabet etmek zorunda hissetmiyor. Büyüme Rakamlarda Kalıyor 2025 verileri, Kuzey Makedonya turizminin ilgi ve görünürlük kazandığını, ancak bu ilgiyi daha uzun konaklamalara ve yerel ekonominin daha geniş kesimlerine yayılan gelire dönüştüremediğini ortaya koyuyor. Mevcut modelde turizm "kağıt üzerinde" büyüyor, ancak turistik bölgelerdeki yerel halk, bu büyümeyi fiyat ve altyapı üzerindeki baskı olarak hissediyor, sürdürülebilir bir kazanç olarak değil. Uzmanlar, turistin kalmasını, geri dönmesini ve tavsiye etmesini sağlayacak nitelikli bir turizm ürününe ve altyapısına yatırım yapılmadığı sürece, bu döngünün devam edeceği uyarısında bulunuyor.