Tokdemir: Sergideki belgeler Osmanlı’nın adil yaklaşımını ortaya koyuyor

Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Devlet Arşivi, bu yıl 75. yaşını kutluyor. Bu özel yıl dönümünde düzenlenen etkinlikte, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı ile ortaklaşa hazırlanan “Osmanlı Dönemi Makedonya: Belgeler ve Fotoğraflar” sergisi açıldı.

Sergi kapsamında ayrıca, Doç. Dr. Adnan Şerif tarafından hazırlanan “Üsküp Sancağı – Kalkandelen Kazası 1838/39 yıllarına ait Hristiyan ahalinin Nüfus defterleri” adlı eserin tanıtımı gerçekleştirildi. Programa Türkiye, Kuzey Makedonya ve akademi dünyasından üst düzey katılımcılar damga vurdu. Doç. Dr. Muhammet Ahmet Tokdemir: “76 ülke ile arşiv işbirliğimiz var” Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Başkanı Doç. Dr. Muhammet Ahmet Tokdemir, Üsküp’teki programda yaptığı konuşmada, Türkiye’nin arşivcilik alanında uluslararası işbirliğine büyük önem verdiğini belirtti. Tokdemir, Türkiye’nin halihazırda 76 ülke ile arşivler arası işbirliği anlaşması bulunduğunu ifade ederek, bu işbirliklerinin ortak yayınlar, sergiler, karşılıklı tecrübe paylaşımı ve eğitim faaliyetlerini kapsadığını söyledi. Yeni bir yazılım üzerinde çalıştıklarını da dile getiren Tokdemir, söz konusu sistemin tamamlanmasıyla birlikte farklı ülkelerin arşivlerinin birbiriyle daha entegre şekilde iletişim kurabileceğini ve daha ileri düzey işbirliklerinin hayata geçirileceğini kaydetti. Kuzey Makedonya ile yürütülen çalışmaların bu alandaki en başarılı örneklerden biri olduğunu vurgulayan Tokdemir, Makedonya arşivcilerine teşekkür etti. Serginin içeriğine de değinen Tokdemir, Osmanlı Devleti döneminde Balkanlara verilen önemin altını çizerek, şehirleşme ve kültürel gelişimde bu coğrafyanın özel bir yere sahip olduğunu ifade etti. Sergide yer alan belgelerin Osmanlı’nın farklı din ve etnik gruplara eşit ve adil yaklaşımını ortaya koyduğunu belirten Tokdemir, bu mirasın birlikte yaşama kültürünün önemli örneklerini sunduğunu dile getirdi. Tokdemir ayrıca Balkanların, Türkiye’nin modernleşme sürecinde ve Cumhuriyet’in kuruluşuna giden fikir akımlarının şekillenmesinde önemli bir rol ve öncü olduklarını vurguladı. Dimitar Bogeski: “Arşivler geçmiş ile gelecek arasında köprü kurar” Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Devlet Arşivi Müdürü Dimitar Bogeski, etkinlikte yaptığı konuşmada, arşivlerin bir ülkenin geçmişi ile geleceği arasında köprü kuran temel hafıza merkezleri olduğunu vurguladı. Bogeski, etkinliğin yalnızca resmi bir program olmadığını, aynı zamanda Makedonya’nın tarihî mirasını koruma, araştırma ve tanıtma yönündeki ortak misyonun önemli bir parçası olduğunu ifade etti. Sergi ve kataloğa ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bogeski, özel olarak hazırlanan katalogla birlikte sunulan “Osmanlı Dönemi Makedonya Belgeler ve Fotoğraflar” sergisinin, Osmanlı dönemine ait gündelik yaşam, idari yapı ve toplumsal süreçlere dair nadir belgeleri içerdiğini söyledi. Ziyaretçilerin, orijinal arşiv belgeleri ve görsel materyaller aracılığıyla geçmişi daha yakından tanıma fırsatı bulacağını kaydetti. Doç. Dr. Adnan Şerif’in eserine de ayrıca dikkat çeken Bogerski, “Üsküp Sancağı – Kalkandelen Kazası 1838/39 yıllarına ait Hristiyan ahalinin Nüfus defterleri” adlı çalışmanın, Osmanlı arşiv kaynakları üzerine yapılan araştırmalar açısından büyük önem taşıdığını ifade etti. Bogeski, Şerif’in bu alandaki yetkinliğini bir kez daha ortaya koyduğunu dile getirdi. Türkiye ile işbirliğine de değinen Bogeski, iki kurum arasındaki ortak projeler, yayınlar ve bilgi paylaşımlarının uluslararası düzeyde örnek teşkil ettiğini söyledi. Bu iş birliği sayesinde çok sayıda değerli belgenin bilim dünyasına kazandırıldığını ve arşivlerin yeni materyallerle zenginleştiğini belirtti. Doç. Dr. Adnan Şerif: “200’ü aşkın belge ve fotoğraf sergileniyor” Doç. Dr. Adnan Şerif, etkinlikte yaptığı konuşmada arşivlerin toplumların kolektif hafızası olduğunu vurgulayarak, tarihî ve kültürel mirasın korunmasında temel rol üstlendiklerini ifade etti. Kuzey Makedonya Devlet Arşivi’nin 75 yılı aşkın süredir bu sorumluluğu başarıyla sürdürdüğünü belirten Şerif, kurumun belge koruma, araştırma ve bilim dünyasına sunma faaliyetleriyle önemli bir misyon yürüttüğünü söyledi. Uluslararası işbirliklerinin önemine dikkat çeken Şerif, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı ile yürütülen ortak çalışmaların, ortak tarih mirasının gün yüzüne çıkarılmasında büyük katkı sağladığını dile getirdi. Bu kapsamda hazırlanan “Osmanlı Döneminde Makedonya: Belgeler ve Fotoğraflar” sergisinde 200’ü aşkın belge ve fotoğrafın yer aldığını, çok dilli katalogla bilimsel bir kaynak oluşturulduğunu kaydetti. Kendi hazırladığı esere de değinen Şerif, 1838/39 yılına ait Tetova Kazası Hristiyan nüfus defterlerini içeren çalışmanın, Osmanlı’nın modern nüfus sayımlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Defterlerde bireylerin yaş, meslek, fiziksel özellik ve vergi durumlarına kadar ayrıntılı bilgilerin yer aldığını belirten Şerif, bu verilerin hem akademik araştırmalar hem de bireylerin soy geçmişlerini incelemeleri açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Üsküp’teki program, Türkiye ve Kuzey Makedonya arasındaki arşiv işbirliğinin geldiği ileri düzeyi gözler önüne serdi. Sergi ve yeni yayın, Osmanlı dönemi Balkan tarihine ışık tutarken, iki ülke yetkililerinin ortak vurgusu, tarihî mirasın korunmasının ancak uluslararası işbirliğiyle mümkün olabileceği yönünde oldu. H.Gina