Kuzey Makedonya 10 yıl içinde tamamen yeşil enerjiye geçebilir mi?

Prof. Dr. Deyan Traykovski, bu dönüşümün yalnızca yeni santraller inşa etmekten ibaret olmadığını, aynı zamanda güneşin batması veya rüzgarın durması durumunda bile kesintisiz enerji arzını garanti edecek bir sistemin kurulması gerektiğini vurguluyor.

Kuzey Makedonya'nın en büyük enerji santralleri olan REK "Bitola" ve REK "Oslomej"in yenilenebilir enerji kaynaklarıyla değiştirilmesi, sanıldığından çok daha karmaşık bir süreç. Prof. Dr. Deyan Traykovski, bu dönüşümün yalnızca yeni santraller inşa etmekten ibaret olmadığını, aynı zamanda güneşin batması veya rüzgarın durması durumunda bile kesintisiz enerji arzını garanti edecek bir sistemin kurulması gerektiğini vurguluyor. Dev Yatırım ve Uzun Süreç Traykovski'nin hesaplamalarına göre, termik santrallerin üretimini ikame edebilmek için 2.600 ila 2.800 megavat arasında yeni yenilenebilir enerji kapasitesi gerekiyor. Bu plan kapsamında: Yaklaşık 2.000 megavat güneş enerjisi santrali, 600 ila 800 megavat arası rüzgar enerjisi parkı inşa edilmesi öngörülüyor. Ancak bu, işin yalnızca bir kısmı. Traykovski, gece saatlerinde ve tüketimin en yüksek olduğu anlarda enerji arzını güvence altına almak için büyük ölçekli depolama sistemlerine (tersinir hidroelektrik santraller ve batarya sistemleri) ihtiyaç duyulacağını belirtiyor. Maliyet: 3,6 Milyar Avro Dönüşümün toplam bedelinin yaklaşık 3,6 milyar avro olacağı tahmin ediliyor. Bu rakamın dağılımı şöyle: Güneş santralleri: 1,3 milyar avro Rüzgar parkları: 900 milyon avro Depolama sistemleri: 1 milyar avro Yeni şebeke altyapısı: 400 milyon avro Süre: En Az 7-10 Yıl Traykovski, güneş santrallerinin 1-2 yılda tamamlanabileceğini ancak depolama sistemleri ve tersinir hidroelektrik santrallerin 3-5 yıl süreceğini belirtiyor. Tüm sürecin, prosedürlerin aksamadan ilerlemesi halinde 7 ila 10 yıl alacağını ifade ediyor. "Zaman Kaybedildi, Dışa Bağımlılık Artıyor" Profesöre göre, Kuzey Makedonya 2021'de taahhüt ettiği uluslararası yükümlülüklere rağmen 5 yılını boşa harcadı. Oslomej'in 2024'te, Bitola'nın ise 2030'a kadar kapatılması planlanıyordu ancak ciddi bir ilerleme kaydedilmedi. Traykovski, gecikmenin ülkeyi daha fazla ithalata ve pahalı üretime mahkum edeceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, Avrupa'nın karbon emisyonu kuralları ve karbon gümrük vergilerinin, kömür bazlı üretimde ısrar edilmesi halinde Makedon ihracatçıları olumsuz etkileyeceğini hatırlatıyor. "Devlet Öncülük Etmeli" Traykovski, yatırımların kamu kuruluşu ESM eliyle yapılması gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde üretimden elde edilecek kârın özel yatırımcılara gideceğini ve vatandaşların bundan fayda sağlayamayacağını belirtiyor. Hızlı tren gibi projelere kaynak aktarılması yerine, enerji üretimine yatırım yapılması gerektiğini vurguluyor. Bölgede Durum Komşu ülkeler dönüşümde Kuzey Makedonya'nın önünde: Yunanistan, 2026'ya kadar kömürü tamamen bırakmayı planlıyor. Bulgaristan ve Sırbistan kömüre bağımlı olsa da güneş ve rüzgar yatırımlarını hızlandırıyor. Arnavutluk ise yenilenebilir üretimini güçlendiriyor. Çalışanlar Ne Olacak? Traykovski, Bitola termik santralindeki işçilerin mağdur olmaması gerektiğini belirterek çözümü, yaşlı çalışanların kademeli emekliliği ve gençlerin yeni enerji tesislerinde istihdam edilmek üzere yeniden eğitilmesinde görüyor.