Denetim raporu: Demiryolları Transport'ta 62 lokomotiften yalnızca 9'u çalışıyor

Rapora göre şirketin 62 lokomotifinden yalnızca 9'u, yani yüzde 15'inden azı kullanılabilir durumda. Yolcu taşımacılığında 16 diziden sadece 5'i, 47 yolcu vagonundan ise yalnızca 2'si düzenli seferlerde kullanılıyor. Toplam 1.382 yük vagonundan 1.004'ünün, yani yaklaşık yüzde 73'ünün zorunlu teknik muayene süresi geçmiş durumda ve bu vagonlar trafiğe çıkamıyor.

Kuzey Makedonya Devlet Denetim Ofisi (DZR), Üsküp merkezli Demiryolları Transport AD'nin 2024 yılına ilişkin denetim raporunda ağır mali ve operasyonel sorunlar tespit etti. DZR, mali tabloların doğruluğu ve işleyişin mevzuata uygunluğu konusunda olumsuz görüş bildirdi. Rapora göre şirketin 62 lokomotifinden yalnızca 9'u, yani yüzde 15'inden azı kullanılabilir durumda. Yolcu taşımacılığında 16 diziden sadece 5'i, 47 yolcu vagonundan ise yalnızca 2'si düzenli seferlerde kullanılıyor. Toplam 1.382 yük vagonundan 1.004'ünün, yani yaklaşık yüzde 73'ünün zorunlu teknik muayene süresi geçmiş durumda ve bu vagonlar trafiğe çıkamıyor. Denetim, filonun büyük bölümünün 40 yaşın üzerinde olduğunu ortaya koydu. 661 serisi dizel lokomotiflerin ortalama yaşı 60'ın, elektrikli lokomotiflerin yaşı ise 35'in üzerinde. Bakım yatırımlarının yetersizliği, orta ve büyük onarımların gecikmesi ve sınırlı filo yenileme çalışmaları sorunun ana nedenleri arasında gösterildi. 110 milyon euroluk birikmiş zarar Şirket 2024'te 331,8 milyon denar (yaklaşık 5,4 milyon euro) zarar etti. Bir önceki yıl zarar 759,4 milyon denar (yaklaşık 12,3 milyon euro) olarak kaydedilmişti. 2024 sonu itibarıyla birikmiş zarar 6,75 milyar denara, yani yaklaşık 110 milyon euroya ulaştı. Denetim, şirketin 2014-2024 döneminde kesintisiz zarar ettiğini belirledi. Rapordaki en dikkat çekici mali bulgulardan biri, 2008'de eski Makedonya Demiryolları'nın ikiye ayrılmasının ardından bilançoya eklenen 7,32 milyar denarlık (yaklaşık 119 milyon euro) "gudvil" kaydı oldu. Denetçiler, bu kaydın uluslararası muhasebe standartlarına uygun olmadığını ve değer düşüklüğü değerlendirmesi yapılmadığını tespit etti. Söz konusu tutar, şirketin yaklaşık 9,3 milyar denarlık toplam aktifinin yaklaşık yüzde 79'unu oluşturuyor. Sorunun 2010 ve 2020 denetimlerinde de tespit edildiği ancak çözülmediği vurgulandı. 29 milyon euroluk davalar ve MEPSO borcu Şirket, Haziran 2026 itibarıyla toplam değeri yaklaşık 1,8 milyar denar (29 milyon euro) olan 31 davada davalı konumunda. Davaların 21'i ödenmemiş faturalarla ilgili. Denetim ayrıca kesinleşmiş davalar için yaklaşık 261 milyon denar (4,2 milyon euro) karşılık ayrılmadığını belirledi. Şirket, MEPSO'dan 2017-2023 döneminde üç kredi anlaşmasıyla toplam 221,5 milyon denar borç aldı. Faizlerle birlikte borç 238,58 milyon denara ulaştı; ödeme takvimi 2028 sonuna kadar uzatıldı. Trafik yok, personel ve maaş var Denetim, Gostivar, Kalkandelen, Koçana, Kırçova ve İştip istasyonlarında 2024'te ne yolcu ne de yük taşımacılığı yapıldığını, buna rağmen bu istasyonlarda 20 çalışanın görevlendirildiğini ortaya çıkardı. Bu kişilere yılda 13,95 milyon denar (yaklaşık 227 bin euro) brüt maaş ödendiği belirtildi. Ayrıca 34 çalışanın geçici olarak başka pozisyonlara atandığı, bunlardan 24'ünün gerekli koşulları taşımadığı halde atandıkları pozisyonun maaşını aldığı kaydedildi. Fazla mesai için 4,7 milyon denar ödendiği ancak belge eksikliği nedeniyle ödemelerin doğruluğunun teyit edilemediği belirtildi. Yakıt ölçümünde "ipe bağlı ağırlık" Rapordaki çarpıcı bulgulardan biri de yakıt kontrolüne ilişkin. Şirket 2024'te 1.001.916 litre yakıt için 64,6 milyon denar harcadı. Denetçiler, yakıt ölçüm ekipmanının eski ve yetersiz olduğunu, bir depodaki yakıt seviyesinin ölçüm cihazı yerine "ipe bağlı ağırlık"la ölçüldüğünü tespit etti. Borulardaki sızıntıların eski varillere toplandığı ve temizlikte kullanıldığı da belirlendi. Resmi araçlar için 22.496 litre yakıt alındığı, kayıtsız araçlara ve şirkete ait olmayan bir araca yakıt doldurulduğu ifade edildi. Su tüketiminde de bir sayaçta yılda 77.048 metreküp su kaydedildiği, bunun günlük yaklaşık 211 metreküpe denk geldiği ve beklenenin çok üzerinde olduğu vurgulandı. DZR, önceki denetimde verilen 11 öneriden yalnızca birinin tam olarak uygulandığını, sorunların yapısal ve uzun vadeli olduğunu belirtti. Şirketin 2026-2027 için hazırladığı eylem planının ise tek başına yeterli olmayacağı değerlendirildi.