Çok yönlü dış politika tercih değil, zorunluluktur

İbrahim, Makedonya’nın tek eksene ya da himayeye giremeyeceğini, çok yönlü ve dengeli dış politikanın şart olduğunu, ABD ile uyumsuzlukların risk yarattığını söyledi.

Türk Hareketi Partisi (THP) Genel Başkanı Enes İbrahim, Lokalno haber sitesine verdiği kapsamlı röportajda, dünyanın derin bir küresel krizden geçtiğini belirterek Kuzey Makedonya’nın bu yeni dönemde son derece dikkatli, dengeli ve rasyonel bir dış politika izlemesi gerektiğini söyledi. İbrahim, ülkenin hiçbir uluslararası ortağından vazgeçecek durumda olmadığını vurgularken, aynı zamanda herhangi bir gücün “himayesi” altına girmesinin de ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulundu. İbrahim’e göre dünya bugün siyasi, askeri ve ekonomik boyutları olan çok katmanlı bir kriz sürecinden geçiyor. Küresel gelişmeler “tektonik” değişimler yaratırken, küçük ve kırılgan devletlerin yanlış pozisyonlanma lüksü bulunmuyor. “Bu koşullar altında Kuzey Makedonya gibi bir ülkenin akıllıca konumlanması ve dikkatli bir politika izlemesi gerekiyor. Küresel gelişmeler ne kadar büyük olursa olsun, stratejik kararlılıklarımız değişmemelidir,” diyen İbrahim, ülkenin NATO üyeliğinin ve Avrupa Birliği’ne tam üyelik hedefinin tartışmasız olduğunu ifade etti. “Makedonya’nın yeri AB’dedir” İbrahim, AB üyeliğinin yalnızca bir dış politika tercihi değil, aynı zamanda devletin uzun vadeli istikrarı için temel bir hedef olduğunu vurguladı. “Bugün fikrimizi değiştirecek başka gerçekçi bir seçenek görmüyoruz. Kuzey Makedonya’nın yeri Avrupa Birliği’ndedir,” diyen İbrahim, yeni dünya düzeni çağrılarının arttığı bir dönemde stratejik savrulmalardan kaçınılması gerektiğini belirtti. “ABD de AB de vazgeçilmez ortak” Büyük güçlerin Kuzey Makedonya’dan mutlaka bir taraf seçmesini beklediğine inanmadığını söyleyen İbrahim, ABD mi yoksa AB mi sorusunun yanlış bir çerçeve sunduğunu dile getirdi. “ABD stratejik ortağımızdır ve devlet sistemimizin kurulmasında güçlü bir destekçidir. Aynı zamanda AB de kilit bir ortaktır ve ait olmak istediğimiz bir topluluktur. Kuzey Makedonya bu ortaklıklardan birini seçmek ya da birinden vazgeçmek zorunda değildir,” ifadelerini kullandı. Ancak İbrahim’e göre bugün asıl eksik olan unsur, net, tutarlı ve rasyonel bir dış politika vizyonudur. “Çifte oyun izolasyon getirir” Her ülkenin farklı bir pozisyonu ve çıkarı olduğunu belirten THP lideri, fırsatları yaratan ya da kaçıranların siyasi karar vericiler olduğuna dikkat çekti. “Çifte oyun genellikle izolasyon ya da entegrasyon süreçlerinin tıkanmasıyla sonuçlanır. Kuzey Makedonya net devlet hedefleri olan küçük bir ülkedir. Dürüst ve açık diyalog olumlu sonuçlar getirir; diğer ‘oyun’ tarzları ise ciddi riskler taşır,” diye konuştu. Gazze ve BM oylamaları eleştirisi İbrahim, mevcut hükümetin dış politikasını değerlendirirken iç siyasi gerçekliğin göz ardı edilmemesi gerektiğini söyledi. Özellikle Gazze’de yaşanan trajik olaylara toplumun büyük bir öfke ve hassasiyet gösterdiğini hatırlattı. “Toplumun büyük çoğunluğunun Gazze’deki trajedi nedeniyle öfkeli olduğu bir ortamda, hükümetin BM oylamalarında farklı bir tutum almasını mantıklı bulmuyorum. Demokratik dünyanın bir parçası olmalıyız. Bu adımlardan somut olarak ne kazanıldı? Tutarsızlık, ciddiyetsizlik ve vicdansızlık dışında ne elde edildi?” diye sordu. “Güven olmadan ortaklık olmaz” Uluslararası ilişkilerin temelinin güven olduğunu vurgulayan İbrahim, güvenin zedelendiği durumlarda ilişkilerin hızla soğuduğunu belirtti. “Küçük devletler bu ilişkileri bozma riskini göze alamaz. Ancak her ortaklıkta net ‘kırmızı çizgiler’ de olmalıdır,” diyen İbrahim, dış politikada ılımlı ve dengeli yaklaşımın nadir ama hayati bir mekanizma olduğunu söyledi. “ABD ile anlatı başka, gerçek başka” İbrahim, hükümetin ABD ile ilişkiler konusunda çizdiği pembe tablonun sahadaki gelişmelerle örtüşmediğini savundu. VMRO-DPMNE’nin ABD başkanlık seçimleri sonrasında ilişkilerin “olağanüstü seviyede” olduğu yönünde bir anlatı oluşturduğunu hatırlatan İbrahim, günlük gelişmelerin farklı bir tablo ortaya koyduğunu ifade etti. “ABD politikaları hükümetimizin politikalarıyla örtüşmüyor. Sadece geçen hafta vatandaşlarımız için göçmen vizesi işlemlerinin askıya alındığını ve Gazze Barış Konseyi’ne davet edilmediğimizi gördük. Tüm bunlar ilişkileri olumsuz etkiliyor ve bedelini devlet ile vatandaşlar ödüyor,” dedi. “İnatçılık izolasyon getirir” İbrahim’e göre hükümetin “inatçılık” üzerine kurulu dış politika anlayışı, ülkeyi yalnızlaştırma riski taşıyor. Küresel gelişmelerin ülkenin kontrolü dışında olduğunu kabul eden İbrahim, buna rağmen ciddi ve sorumlu bir devlet politikasının zorunlu olduğunu vurguladı. “NATO üyesiyiz ve ana hedefimiz AB’dir. Ancak stratejik yönelimlerde ani ve tektonik değişimler olursa, bu istikrarsızlığa ve devlet güvenliğine yönelik ciddi tehditlere yol açabilir. En kötü senaryoda devletin varlığı bile sorgulanabilir,” uyarısında bulundu. “İç istikrar dış politikayı da güçlendirir” THP Başkanı, partilerinin herkesle iyi ilişkiler kurma konusunda net yasal ve programatik duruşa sahip olduğunu söyledi. Dış politikanın iç siyasi hesaplardan bağımsız olması gerektiğini savunan İbrahim, uluslararası ortakların Makedonya’dan temel beklentisinin güçlü bir demokrasi ve istikrarlı bir hukuk devleti olduğunu dile getirdi. “İç istikrar ve vatandaşların refahı, dış politikaya da olumlu yansır. Bölgesel ve küresel iş birliğiyle önemli başarılar elde edebileceğimize inanıyoruz,” dedi. ABD’deki belirsizlik ve ara seçimler Son olarak Davos’ta yapılan açıklamalara ve ABD’deki siyasi belirsizliğe değinen İbrahim, ABD’nin güçlü bir hukuk sistemi ve denge-denetim mekanizmalarına sahip olduğunu hatırlattı. Kasım ayında yapılacak ara seçimlerin, ABD’de siyasetin yönünü doğrudan etkileyeceğini belirten İbrahim, mevcut anketlerin Trump lehine olmadığını ve Kongre’de çoğunluğun değişmesi halinde farklı bir siyasi çizginin ortaya çıkabileceğini ifade etti.