Sümeyye Kurtişağa: Bilimin insan hayatına dokunmasını istiyorum

Gostivar’dan Edirne’ye uzanan eğitim yolculuğunda Genetik ve Biyomühendislik alanında uzmanlaşan Sümeyye Kurtişağa, moleküler tanı ve tıbbi genetik alanındaki hedeflerini, Kuzey Makedonya’nın biyoteknoloji potansiyelini ve genç kadınlara mesajını Yeniden Birlik’e anlattı.

“Bilimsel bilginin yalnızca teoride kalmaması” gerektiğini vurgulayan Kurtişağa, uzun vadede edindiği bilgi ve deneyimi Kuzey Makedonya’ya taşıyarak gençlerin bilimsel araştırmalara daha fazla dahil olmasını istiyor. Genç kadınlara ise “Kendinize yatırım yapmaktan ve hayalleriniz için emek vermekten vazgeçmeyin” mesajını veriyor. Sümeyye Kurtişağa, eğitim yolculuğunu, bilimsel hedeflerini ve gelecekte hayata geçirmek istediği projeleri anlattı. Gostivar’dan Edirne’ye uzanan yolculuk Yeniden Birlik: Gostivar’dan Edirne’ye uzanan bu yolculuk sizin için nasıl bir deneyimdi, süreç nasıl gelişti? Sümeyye Kurtişağa: Gostivar’dan Edirne’ye uzanan bu yolculuk benim için yalnızca bir üniversite eğitimi değil, aynı zamanda kendimi keşfettiğim, sınırlarımı zorladığım ve hayata bakış açımın değiştiği bir süreç oldu. Bu süreç bana bağımsız olmayı, sorumluluk almayı ve karşılaştığım zorluklar karşısında pes etmemeyi öğretti. En önemlisi, bu yolculuğun sonunda yalnızca bir diploma kazanmadım. Kendime olan güvenimi, mesleki kimliğimi ve geleceğe dair hedeflerimi de kazandım. Genetiğe yönelten merak Yeniden Birlik: Genetik ve Biyomühendislik dışarıdan bakıldığında hem zor hem de çok iddialı bir alan. Bu yolu seçmeye ne zaman ve nasıl karar verdiniz? Sizi bu alana çeken kırılma noktası neydi? Sümeyye Kurtişağa: Aslında beni bu alana çeken en önemli unsur, canlıların ve insan vücudunun çalışma mekanizmasını moleküler düzeyde anlama isteğimdi. Genetik, insanın henüz tam olarak keşfedemediği çok büyük bir dünyanın kapılarını aralıyor. Bir hücrenin içinde gerçekleşen süreçlerin insan sağlığını, hastalıkları ve hatta gelecek nesilleri nasıl etkileyebildiğini öğrenmek benim için son derece ilgi çekiciydi. Lise yıllarımdan itibaren sağlık ve biyoloji alanlarına ilgim vardı. Ancak Genetik ve Biyomühendislik bölümünü seçmemde yalnızca biyolojiye duyduğum ilgi değil, bu bilgiyi mühendislik yaklaşımıyla birleştirebilme imkanı da etkili oldu. Benim için bu alanın en heyecan verici yanı, bilimsel bilginin yalnızca teoride kalmaması. Laboratuvarda elde edilen bir sonucun, doğru çalışmalarla, bir hastalığın erken teşhisine veya yeni bir tedavi yönteminin geliştirilmesine katkı sağlayabilmesi çok değerli. Bu nedenle bölümü seçerken gelecekte yalnızca bir meslek sahibi olmayı değil, yaptığım işin insan hayatına dokunmasını da istedim. “İyi ki buradayım” dedirten laboratuvar deneyimi Yeniden Birlik: Edirne’deki öğrencilik ve laboratuvar yıllarınıza dönüp baktığınızda; mutfakta yaşadığınız, size mesleki anlamda "iyi ki buradayım" dedirten unutulmaz bir anınız var mı? Sümeyye Kurtişağa: Edirne’de öğrencilik yıllarımda laboratuvarda geçirdiğim zamanlar benim için çok değerliydi. Teoride öğrendiğim bilgilerin gerçek deneylere dönüştüğünü görmek, doğru bölümü seçtiğimi hissettiren anlardan biriydi. Özellikle bir deneyin başından sonuna kadar ilerleyip kendi çalışmamın sonucunu görmek beni çok heycanlandırıyordu. Bir başarıdan öte, sorumluluk Yeniden Birlik: Kuzey Makedonya'da Genetik ve Biyomühendislik alanında yetişen ilk Türk kadın uzmanlardan biri olarak anılmak nasıl bir duygu? Ailenizden ve çevrenizden nasıl tepkiler aldınız? Sümeyye Kurtişağa: Bu ünvan benim için büyük bir gurur kaynağı. Ancak bununla birlikte önemli bir sorumluluk da taşıdığımı düşünüyorum. Kuzey Makedonya’da bu alanda eğitim almış ve mühendislik ünvanını kazanmış bir Türk kadını olarak anılmak, verdiğim emeğin görünür hale gelmesi açısından benim için çok anlamlı. Ailemin desteği benim için çok önemliydi. Özellikle ailemin bu başarımı görmesi ve benimle gurur duyması, bütün yorgunluğuma değdiğini hissettirdi. Çevremden gelen olumlu tepkiler de ayrıca motive edici oldu. Ancak benim için asıl önemli olan, bu başarının yalnıza şahsımla sınırlı kalmaması. Belki benden sonra bu bölümü tercih edecek genç bir kadın, benim hikayemi görerek kendisinin de aynı yolda ilerleyebileceğine inanacak. Bu düşünce taşıdığım ünvanı benim için daha anlamlı kılıyor. Makedonya’nın biyoteknoloji potansiyeli Yeniden Birlik: Doğup büyüdüğünüz topraklara baktığınızda, Kuzey Makedonya’nın biyoteknoloji ve genetik alanındaki potansiyelini nasıl görüyorsunuz? Sizce gençlerin bu alanda önünü açmak için neler yapılmalı? Sümeyye Kurtişağa: Kuzey Makedonya’nın biyoteknoloji ve genetik alanında gelişme potansiyeline sahip olduğunu düşünüyorum. Ancak bu potansiyelin gerçeğe dönüşebilmesi için eğitim, araştırma ve teknoloji yatırımlarının birlikte ilerlemesi gerekiyor. Gençlerin önünü açmak için üniversiteler ile laboratuvarlar arasında daha güçlü iş birlikleri kurulmalı. Öğrencilerin henüz eğitim aşamasındayken uygulamalı çalışmalar yapabilmesi, araştırma projelerine katılabilmesi ve uluslararası bilimsel programlardan yararlanabilmesi gerekiyor. Ayrıca gençlerin yurt dışında eğitim almalarını bir kayıp olarak değil, edindikleri bilgi ve deneyimi ülkelerine taşıyabilecekleri bir fırsat olarak değerlendirmeliyiz. Hedef: Moleküler tanı ve tıbbi genetik Yeniden Birlik: Geleceğe dair hayallerinizde moleküler tanı, tıbbi genetik ve ilaç geliştirme gibi hayati konular var. Önümüzdeki yıllarda kendinizi tam olarak nerede ve ne yaparken hayal ediyorsunuz? Sümeyye Kurtişağa: Önümüzdeki yıllarda kendimi moleküler tanı ve tıbbi genetik alanlarında uzmanlaşmış, bilimsel gelişmeleri yakından takip eden ve mesleki açıdan sürekli kendini geliştiren bir mühendis olarak görüyorum. Şu anda özellikle moleküler tanı alanına ilgi duyuyorum. Çünkü genetik ve moleküler yöntemlerin hastalıkların erken teşhisindeki rolü, bu alanın insan sağlığı açısından ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Bunun yanında tıbbi genetik alanında lisansüstü eğitim almayı ve genetik hastalıkların tanısı üzerine daha kapsamlı çalışmalar yapmayı hedefliyorum. Uzun vadede ise yalnızca laboratuvar ortamında çalışan bir uzman olmakla yetinmek istemiyorum. Kendi alanında araştırma yapabilen, projeler geliştirebilen ve bilimsel çalışmalara yön verebilen bir konuma ulaşmayı amaçlıyorum. İlaç geliştirme ve biyoteknoloji de ilgimi çeken alanlar arasında. Özellikle moleküler düzeyde hastalık mekanizmalarının anlaşılması ve bu bilgilerin yeni tedavi yaklaşımlarına dönüştürülmesi, gelecekte üzerinde çalışmak istediğim konulardan biri. Kendimi belirli bir ülkeyle veya tek bir laboratuvarla sınırlamıyorum. Benim için önemli olan, bilimsel açıdan gelişebileceğim ve yaptığım çalışmalarla insan sağlığına katkı sağlayabileceğim bir ortamda bulunmak. Bilgiyi memlekete taşıma hedefi Yeniden Birlik: Türkiye’de edindiğiniz bilgi ve birikimle günün birinde memleketinize döndüğünüzde, orada tam olarak nasıl bir değişim yaratmak veya nasıl bir projeyi hayata geçirmek istersiniz? Sümeyye Kurtişağa: Özellikle genetik ve moleküler tanı alanlarının Kuzey Makedonya’da daha fazla gelişmesine katkı sağlamak isterim. Bunun yalnızca kendi çalışmalarımla sınırlı kalmasını istemem. Gençlerin bu alanları tanımasını, laboratuvar deneyimi kazanmasını ve bilimsel araştırmalara daha fazla dahil olmasını sağlayacak projeler geliştirmek isterim. Uzun vadede hayalim, Kuzey Makedonya’da genetik ve biyoteknoloji alanında insanların güvenle başvurabileceği, bilimsel araştırmaların da yürütülebileceği güçlü bir çalışma ortamının oluşmasına katkıda bulunmak. Benim için asıl başarı, yurt dışında edindiğim bilgi ve deneyimi bir gün kendi ülkeme fayda sağlayacak şekilde kullanabilmek olurdu. Genç kızlara mesaj Yeniden Birlik: Sizin bu başarınız, belki de şu an ne okuyacağına karar veremeyen ya da cesaret edemeyen birçok genç kız için harika bir ışık. Onlara kalbinizden geçen neyi söylemek istersiniz? Sümeyye Kurtişağa: Öncelikle hiçbir genç kadının kendi potansiyelini başkalarının beklentileriyle sınırlamasını istemem. Bir mesleği seçerken yalnızca çevrenin ne düşündüğünü değil, kişinin kendi ilgi alanlarını, hayallerini ve hedeflerini de dikkate alması gerektiğine inanıyorum. Ben de bu yolculukta zaman zaman zorlandım, belirsizlikler yaşadım. Ancak şunu öğrendim: Bir hedefe ulaşmak için her zaman kendinizden tamamen emin olmanız gerekmiyor. Bazen önemli olan, emin olmadığınız halde ilk adımı atabilmek ve yol boyunca öğrenmeye devam etmek. Özellikle bilim ve mühendislik gibi alanlarda kadınların daha fazla yer almasını çok önemsiyorum. Genç kızların bu alanları kendilerine uzak görmelerini istemiyorum. Çünkü bilimsel merakın, çalışmanın ve üretmenin cinsiyeti yok. Benim hikayemin başka genç kadınlara verebileceği en önemli mesajın şu olduğunu düşünüyorum: Nereden geldiğiniz, hangi imkanlara sahip olduğunuz veya çevrenizin sizin hakkınızda ne düşündüğü, geleceğinizi tek başına belirlemek zorunda değil. Kendinize yatırım yapmaktan ve hayalleriniz için emek vermekten vazgeçmeyin. Başarı her zaman hızlı gelmeyebilir ama attığınız her adım sizi hedefinize biraz daha yaklaştırır. Dünyaya fayda sağlayacak bir proje Yeniden Birlik: Bir an için elinizde sınırsız bir imkân, bütçe ve laboratuvar olduğunu düşünün... Bütün dünyaya fayda sağlayacak ilk el atmak isteyeceğiniz çalışma ne olurdu? Sümeyye Kurtişağa: İlk olarak nadir genetik hastalıkların erken tanısı ve tedavisi üzerine kapsamlı bir proje başlatmak isterdim. Özellikle henüz tanısı konulamamış veya tedavi seçeneği bulunmayan hastalar için ileri genetik analizler kullanarak hastalığın altında yatan genetik nedenleri ortaya çıkartmaya çalışırdım. Elde edilen veriler üzerinden de kişiye özel tedavi seçeneklerinin geliştirilmesine katkı sağlamak isterdim. Geliştirilen tedavilerin yalnızca ekonomik imkanları yüksek kişiler için erişilebilir olmasını istemezdim. Maddi durumu ne olursa olsun, herkesin bu bilimsel gelişmelerden eşit şekilde yararlanabilmesini isterdim. Bence bilimin gerçek başarısı, yalnızca insanlığın bilgi birikimini arttırmak değil, bu bilgiyi insan hayatını iyileştirmek için kullanabilmektir. Eğer böyle bir imkana sahip olsaydım, dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın, her insanın faydalanabileceği bilimsel çözümler üretmek için çalışırdım. Son söz Yeniden Birlik: Son olarak, bizim sormayı unuttuğumuz ancak sizin eklemek, vurgulamak ya da okuyucularımızla paylaşmak istediğiniz özel bir duygu, düşünce veya mesajınız var mı? Sümeyye Kurtişağa: Son olarak, bu süreçte bana destek olan aileme, hocalarıma, arkadaşlarıma ve yolculuğumun bir noktasında emeği geçen herkese teşekkür etmek istiyorum. Bugün ulaştığım noktada onların katkısı da çok büyük. Bazen bir insanın söylediği tek bir cümle, verdiği küçük bir destek ya da zor bir günde yanında olması bile uzun bir yolculukta tahmin ettiğinden çok daha büyük bir anlam taşıyabiliyor. H.Gina