SSM: İki asgari ücretle bile ayı geçirmek mümkün değil

Ekonomi ve Çalışma Bakanlığı yeni tüketim sepetini tanıttı, ancak sendikalar hemen işçileri en çok ilgilendiren soruyu gündeme getirdi: Maaşlar bu sepeti karşılayabiliyor mu?

Sendika Konfederasyonu (SSM) Başkanı Slobodan Trendafilov'un hesaplamalarına göre, hükümetin daha düşük tutarlı sepeti baz alınsa bile, iki asgari ücretle geçinen bir ailenin aylık 6.383 denar açığı bulunuyor. Ağustos ayı için yeni ortalama tüketim sepeti 58.475 denar olarak açıklandı. Bakan Besar Durmişi, sepetin resmi istatistik verileri ve piyasa fiyatları kullanılarak hanelerin gerçekleşen tüketimini takip ettiğini belirtti. Aynı ay için sendikal sepet ise yaklaşık 68.675 denar — iki hesaplama arasında yaklaşık 10.200 denar fark var. Ancak yeni hesaplamadaki daha düşük rakam, hayatın o kadar ucuzladığı anlamına gelmiyor. Fark, vatandaşların ödediği faturaların azalmasından değil, neyin ölçüldüğü ve nasıl hesaplandığından kaynaklanıyor. Bakanlığın açıklamasına göre yeni sepet 11 harcama kategorisini kapsıyor. Hesaplamaya istatistik verileri, sekiz şehirden fiyatlar, 23 pazar ve çok sayıda perakende zinciri dahil ediliyor. Durmişi, amacın vatandaşların ihtiyaçlarını minimize etmek değil, tüketimi göstermek olduğunu vurguluyor. Bu metodolojiye göre bile Ağustos sepeti, Temmuz'a kıyasla 29 denar daha yüksek. Trendafilov ise "Sloboden Peçat" gazetesine verdiği demeçte, hükümet sepetinin Ekonomik-Sosyal Konsey'in onayı olmadan açıklandığını belirterek tepki gösterdi. Bakanlık ise sepetin, 19 Ekim'de yapılacak Ekonomik-Sosyal Konsey toplantısında kabul edilmeden önce kamuoyuyla paylaşıldığını, o zamana kadar kurumun hem kamuoyundan hem de tüm ilgili taraflardan görüş toplayacağını ve ardından oylamaya sunulacağını açıkladı. Trendafilov'a göre işçiler ayı geçirmek için ne kadar gerektiğini en iyi bilen kesim ve metodoloji tartışmaları daha yüksek ücret talebini gölgelememeli. "SSM 2011 yılından bu yana, o zaman da bugün de hayatta kalmak için ne kadar gerektiğini değil, o kadar parayla bile yaşanmadığını gösteren Sendikal Asgari Sepet değerini hesaplıyor," diyor Trendafilov. Ana itirazı, yeni hükümet hesaplamasının da aile bütçesinde açık gösterdiği yönünde. Eğer iki asgari ücret bu sepeti bile karşılayamıyorsa, sepetin tutarı üzerindeki tartışma düşük gelir sorununu ortadan kaldırmıyor. "Sendikal Asgari Sepet'in değerini hükümetin ortalama sepetine göre yüzde 19,5 azaltmak yerine, işçilere yardım etme isteği olsaydı maaşların yüzde 19,5 artırılması gerekirdi," diye sesleniyor. Yüzde 19,5 oranı sendikal mesajın bir parçası. Bu oran ne doğrulanmış bir ucuzlama yüzdesi ne de belirtilen Ağustos tutarları arasındaki doğrudan fark olarak okunmamalı. Bu arada SSM'nin verileri, sendikal sepetin Eylül ayında 69.432 denara ulaştığını gösteriyor. Bu, Ağustos'a göre 757 denar, geçen yılın Eylül ayına göre ise 4.355 denar daha fazla. Ocak-Eylül döneminde bu yıl 3.019 denar artış yaşandı. Ancak Eylül tutarı, Bakanlığın bugün sunduğu Ağustos hesaplamasından ayrı tutulmalı. İki sepet arasındaki tartışmanın arkasında temel bir fark var: Bir hanenin ne kadar harcadığı ile ne kadar ihtiyaç duyduğu aynı şey olmayabilir. Tüketim, gelirlerle de sınırlı. Bir aile ayakkabı alımını, doktor muayenesini veya evdeki bir tamiratı ertelediği için daha az harcayabilir. Bu durumda daha düşük harcama, tek başına ihtiyacın ortadan kalktığını göstermez. Bu nedenle yeni sepet yararlı bir gösterge olabilir, ancak vatandaşların onurlu bir şekilde yaşayıp yaşamadığı sorusunu tek başına yanıtlamaya yetmez. Bunun için gelirleriyle neyi ödeyebildiklerine ve nelerden vazgeçmek zorunda kaldıklarına bakmak gerekir. Ve daha düşük hesaplamaya göre bile 6.000 denardan fazla açığı olan bir hane için en önemli yanıt, gelecek ay maaşıyla daha fazla ihtiyacı karşılayıp karşılayamayacağı olacak.