Sırbistan ve Kosova arasında elektrik ticareti anlaşmazlığı sürüyor

Enerji anlaşmazlığı, İbar Nehri çevresinde yeni gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşiyor. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, son günlerde nehrin yatağının değiştirilmesi olasılığını inceleyen uzmanların görevlendirildiğini ve bu fikri Kosovalı yetkililerin Sırplara yönelik tutumuyla ilişkilendirdiğini söyledi.

Priştine, Avrupa Birliği'nden Belgrad'a, Sırbistan ve Kosova arasındaki sınır ötesi elektrik ticareti kapasitelerinin kullanımına izin vermesi için baskı yapmasını talep ediyor. Kosovalı yetkililer, ablukanın ülkelerini daha uzun ve daha pahalı güzergahlardan elektrik ithal etmek zorunda bıraktığını ve enerji krizi döneminde ülkeyi ekstra olarak zor durumda bıraktığını iddia ediyor. Söz konusu olan Kosova'ya elektriğin fiziksel olarak "kesilmesi" değil. Sırbistan Enerji Bakanlığı, elektrik enerjisinin iki sistem arasında fiziksel olarak hala iletildiğini, anlaşmazlığın ise sınır ötesi iletim kapasitelerinin ticari kullanımı ve tahsisine ilişkin olduğunu savunuyor. Enerji Topluluğu Bakanlar Konseyi, Sırbistan'a sınır ötesi ticaretin sağlanması için gerekli önlemleri alması yönünde bu yılın 1 Temmuz'una kadar süre vermişti. Kosova Ekonomi Bakanı Artane Rizvanolli, Temmuz ayı başında yaptığı açıklamada Sırbistan'ın sadece süreyi doldurmadığını, aynı zamanda hiçbir hazırlık adımı atmadığını ve Sırp operatör EMS'in Kosovalı KOSTT ile doğrudan iletişimi reddettiğini belirtti. KOSTT'ye göre, Kosova ile Sırbistan arasında 2020'den bu yana doğrudan elektrik ticareti yapılmıyor. Bu nedenle Kosova, Arnavutluk, Makedonya ve Karadağ ile olan bağlantı hatlarını kullanıyor ve Kosova Ekonomi Bakanlığı'na göre bu durum ithalat ve ihracat maliyetlerini artırıyor. Kosovalı yetkililer, bu durumun 2024 yılında Kosova ve bölgeye 150 milyon avrodan fazla maliyete yol açtığını tahmin ediyor ancak bu tutarın hangi metodolojiyle elde edildiğini açıklamadı. Belgrad ise, yeni Avrupa düzenleyici çerçevesine göre hareket ettiğini ve sınır ötesi kapasitelerin bölgesel koordinasyonu için halihazırda faaliyetler başlattığını iddia ediyor. Böylece iki taraf, doğrudan ticaretin neden hala işlemediği konusunda birbirine zıt yorumlar yapıyor. Enerji anlaşmazlığı, İbar Nehri çevresinde yeni gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşiyor. Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vuçiç, son günlerde nehrin yatağının değiştirilmesi olasılığını inceleyen uzmanların görevlendirildiğini ve bu fikri Kosovalı yetkililerin Sırplara yönelik tutumuyla ilişkilendirdiğini söyledi. İbar, Kosova'da su temini ve elektrik üretimi için önemli olan Gazivode sistemini besliyor.