Kuzey Makedonya'da dijital uçurum: İnternet yaygın ama e-devlet ve online bankacılık geride

Kentsel alanlarda hanelerin yüzde 93,8'inin evinde internet erişimi bulunurken, diğer yerleşim yerlerinde bu oran yüzde 86,4. Hiç internet erişimi olmayanlar, kentli ailelerin yüzde 5,4'ü ile kırsal kesimdeki hanelerin yüzde 11,6'sını oluşturuyor.

Kuzey Makedonya Devlet İstatistik Kurumu'nun (DZS) verilerine göre, ülkedeki hanelerin yüzde 91,2'sinin evinde internet erişimi bulunuyor. 15-74 yaş arası vatandaşların yüzde 93,7'si interneti düzenli olarak kullanıyor. Vatandaşların büyük çoğunluğu, yani yüzde 81,2'si günde birkaç kez çevrimiçi oluyor. Ancak dijital alışkanlıklar, kitlesel iletişim ile pratik e-hizmetler arasında keskin bir uçurum olduğunu ortaya koyuyor. İnternet bankacılığı yüzde 50,2'de kalırken, vatandaşlık katılımı tek haneli oranlarda seyrediyor. Görüntülü aramalar ve mesajlar günlük hayatın merkezinde İnternete bağlanmanın ana motivasyonu neredeyse tüm nüfus için iletişim olmaya devam ediyor. En üst sırada, Viber ve WhatsApp gibi uygulamalar üzerinden internet üzerinden arama ve görüntülü görüşme yüzde 93,5 ile yer alıyor. Hemen ardından yüzde 88,4 ile anlık mesaj gönderme ve yüzde 88,1 ile sosyal medya aktiviteleri geliyor. Kadınlar ve erkekler mesaj ve görüntülü arama yoluyla neredeyse eşit oranda iletişim kuruyor. 15-24 yaş grubundaki gençlerde mesajlaşma yüzde 94'e ulaşırken, 55-74 yaş grubunda bu oran yüzde 80,7 gibi istikrarlı bir seviyede. Ağ öncelikle kişisel ilişkileri sürdürmeye hizmet ediyor. Kullanıcıların yarısı faturalarını online ödüyor, ancak yaşlı nesiller mesafeli duruyor Son üç ayda interneti kullanan vatandaşların yüzde 50,2'si internet bankacılığı yapıyor. Veriler yaş grupları arasında farklılık gösteriyor. 25-54 yaş kategorisinde dijital finans yüzde 58 ile günlük hayatın bir parçasıyken, gençlerde bu oran yüzde 42,1. 55-74 yaş grubunda ise bu rakam yüzde 39,7'ye düşüyor. Erkekler online bankacılığı yüzde 52 ile kadınlardan (yüzde 47,3) biraz daha sık kullanıyor. Dijital para yönetimi alışkanlığı yavaş yavaş yerleşiyor, ancak aktif kullanıcıların hâlâ yarısı banka gişe işlemlerini tercih ediyor. Online alışveriş nüfusun yüzde yetmişinden fazlası için yaygın bir pratik haline geldi E-ticaret yerli tüketiciler arasında istikrarlı bir büyüme gösteriyor. DZS verilerine göre, geçen yıl interneti kullanan kişilerin yüzde 81,2'si özel kullanım için ürün veya hizmet sipariş etmiş ya da satın almış durumda. Son 12 ayda kullanıcıların yüzde 74,9'u alışveriş yaptı. Alıcıların yarısından fazlası, yani yüzde 54'ü son üç ay içinde sipariş verdi. Ürün ve hizmetler hakkında bilgi aramak, kullanıcıların yüzde 69,2'sinin amacı. Öte yandan, internet müzayedeleri veya ilanlar yoluyla satış yapmak mütevazı kalıyor ve vatandaşların yalnızca yüzde 18,1'ini kapsıyor. Bilgi edinme eğlencenin gerisinde kalıyor, dijital demokrasi en düşük ilgiyi görüyor İnternetten müzik dinlemek kullanıcıların yüzde 57,5'ini çekiyor; gençlerde bu oran yüzde 82,3'e ulaşıyor. İnternetten televizyon izleme vatandaşların yüzde 44,1'i tarafından yapılırken, YouTube gibi platformlardaki video içerikleri yüzde 31,9 takip ediyor. Online haber ve gazete okuma, erkeklerin yüzde 45,8 ile kadınların yüzde 38,4'ünün önünde olduğu şekilde, kullanıcıların yüzde 42,9'u tarafından gerçekleştiriliyor. En düşük sonuçlar vatandaşlık katılımında görülüyor. Sosyal medyada sivil veya siyasi konularda görüş belirtme yalnızca yüzde 19,9 oranında. Online istişarelere, kentsel planlamaya katılma veya dilekçe imzalama ise yüzde 9,4 ile en dipte. 55-74 yaş grubundaki vatandaşlarda bu aktivite yalnızca yüzde 4,6 iken, gençlerde yüzde 21. Kent ile kır arasındaki uçurum erişimde azalıyor ama görünürlüğünü koruyor Kentsel alanlarda hanelerin yüzde 93,8'inin evinde internet erişimi bulunurken, diğer yerleşim yerlerinde bu oran yüzde 86,4. Hiç internet erişimi olmayanlar, kentli ailelerin yüzde 5,4'ü ile kırsal kesimdeki hanelerin yüzde 11,6'sını oluşturuyor. Yaş grupları arasında 15-24 yaşındaki tüm gençler internette yüzde yüz aktif. 55-74 yaş kuşağında ise kişilerin yüzde 14'ü ağa hiç bağlanmamış. Kamu ve finansal hizmetlerin dijitalleşmesinden tamamen dışlanmaması için özellikle bu grubun özel ilgiye ihtiyacı var.