İzlanda'da AB referandumu: Anketler kafa kafaya

İzlanda, 2009'da AB üyeliği için başvurmuş, 2010'da müzakerelere başlamış ancak 2013'te süreci dondurmuş, 2015'te ise tamamen geri çekilmişti.

İzlanda, bugün Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerine yeniden başlayıp başlamayacağına karar vermek için sandık başına gitti. Yaklaşık 270 bin seçmenin oy kullandığı referandumda anketler, sonucun kıl payı farkla belirleneceğini gösteriyor. Seçmenlere sorulan soru basit: "İzlanda, AB ile üyelik müzakerelerine yeniden başlamalı mı?" Ancak bu oylama doğrudan üyelik anlamına gelmiyor. "Evet" çıkması halinde Reykjavík yönetimi Brüksel ile görüşmelere başlayacak; nihai bir anlaşma sağlanırsa ikinci bir referandumla üyelik konusu nihai karara bağlanacak. Anketler başa baş: Kim önde bilinmiyor Son anketler yarışın ne kadar çekişmeli olduğunu ortaya koyuyor. Maskína'nın 21-25 Ağustos tarihli araştırmasında "Evet" oyları yüzde 51,3, "Hayır" oyları yüzde 48,7 çıkarken, Gallup'un referandum öncesi son anketinde tablo tersine döndü: Yüzde 51,6 "Hayır", yüzde 48,4 "Evet". Fark istatistiksel hata payı içinde. Sandıklar yerel saatle 21.00'de kapanacak. 40 binden fazla kişi zaten erken oy kullandı. Asıl engel yine balıkçılık İzlanda, 2009'da AB üyeliği için başvurmuş, 2010'da müzakerelere başlamış ancak 2013'te süreci dondurmuş, 2015'te ise tamamen geri çekilmişti. Bugün de en hassas konu yine balıkçılık. Karşıtlar, AB üyeliğinin İzlanda'nın kendi sularındaki balıkçılık kontrolünü ve kotalarını sınırlayacağını savunurken, destekçiler bu konuda AB'den ayrıcalıklar ve garantiler alınabileceğini, son sözü ikinci referandumda halkın vereceğini söylüyor. Ekonomi ve faizler AB'yi yeniden gündeme taşıdı İzlanda yüksek enflasyon ve faiz oranlarıyla boğuşuyor. Merkez Bankası'nın politika faizi yüzde 8 seviyesinde. Destekçiler AB üyeliği ve euroya geçişin ekonomik istikrar ve daha düşük borçlanma maliyeti getireceğini savunurken, karşıtlar bu sorunların yerel olduğunu ve Brüksel'in sihirli çözüm sunmadığını belirtiyor. Zaten AB ile iç içe, ama masa başında değil İzlanda AB üyesi değil ancak Avrupa Ekonomik Alanı ve Schengen üyesi. Tek pazara erişimi var ve AB mevzuatının büyük kısmını uyguluyor ancak bu kuralların oluşturulmasında söz hakkı yok. "Evet" kampanyası, tam üyelikle İzlanda'nın AB karar alma mekanizmalarında yer alacağını vurguluyor. Güvenlik ve jeopolitik denklem İzlanda'nın ordusu yok ve güvenliğini NATO ile ABD'ye dayanıyor. Ukrayna savaşı, Arktik'te Rusya ve Çin'in artan varlığı ve Trump'ın Grönland açıklamaları güvenlik tartışmalarını alevlendirdi. Dışişleri Bakanı Katrín Gunnarsdóttir, uluslararası düzenin baskı altında olduğunu belirterek AB'ye yakınlaşmayı savunuyor. Karşıtlar ise NATO üyeliğinin yeterli olduğu görüşünde. Ne olacak? "Evet" çıkarsa müzakereler yıl sonunda başlayabilir ve 18-24 ay sürebilir. "Hayır" çıkarsa hükümet, üyelik konusunun uzun süre gündemden düşeceğini açıkladı. 400 bin nüfuslu İzlanda, AB'nin en küçük üyesi olabilir. Ancak bu referandumun anlamı ülke büyüklüğünün çok ötesinde: Brexit'ten 10 yıl sonra zengin bir İskandinav ülkesi, AB'ye dönüp dönmeyeceğine karar veriyor.