Avrupa Parlamentosu'nda Kuzey Makedonya-Bulgaristan protokolü için non-paper gündemde

Non-paper, kilit soruyu gündeme getiriyor: İkinci Protokol, AB'nin müzakere çerçevesinin resmî ve hukuken bağlayıcı bir bileşeni midir, yoksa bir üye ülke ile aday ülke arasında, Birlik içinde doğrudan hukuki etkisi olmayan ikili bir araç mıdır? Belgede, AB Anlaşması'nın 2. ve 49. maddelerine atıfla insan haklarına saygı gerektiği vurgulanıyor.

Avrupa Parlamentosu'nda (AP), raportör Thomas Waitz'in girişimiyle Bulgaristan ile imzalanan Protokol'e ilişkin belirsizliklerin tamamen giderilmesi için bir non-paper (gayriresmî belge) dolaşıma sokuldu. TV 24'ün ulaştığı belge, Kuzey Makedonya raporuna ilişkin 108 no'lu değişiklikle bağlantılı talebi 7 maddede açıklıyor ve siyasi grupları, Mayıs ayında Dışişleri Komitesi'nde (AFET) kabul edilmesi için en geniş desteği sağlamaya çağırıyor. "İkinci Protokol AB Müktesebatına Aykırı Olabilir" Non-paper, kilit soruyu gündeme getiriyor: İkinci Protokol, AB'nin müzakere çerçevesinin resmî ve hukuken bağlayıcı bir bileşeni midir, yoksa bir üye ülke ile aday ülke arasında, Birlik içinde doğrudan hukuki etkisi olmayan ikili bir araç mıdır? Belgede, AB Anlaşması'nın 2. ve 49. maddelerine atıfla insan haklarına saygı gerektiği vurgulanıyor. "Kimseye Empoze Edilmeyen Kimlik Koşulları Kuzey Makedonya'ya Dayatılıyor" Belgede şu ifadeler yer alıyor: "Protokol, kimliksel ve politik koşullar (tarihin yorumlanması, dil sınıflandırması, ders kitabı içerikleri) içeriyorsa, bu durum, AB'nin sürekli olarak tanıdığı Makedon ulusal kimliğinin ve dilinin korunmasıyla çatışabilir. Hiçbir başka aday ülke, bir üye ülke tarafından kimlik ve politik meselelere ilişkin bu tür kıyaslanamaz taleplerle yükümlü kılınmamıştır. Bu da şu soruyu gündeme getiriyor: Aday ülkelerin katılım sürecinde yapısal olarak farklı muamele görmesi, genel eşitlik ilkesiyle bağdaşmakta mıdır?" "Fransız Teklifi" Bağlamında Ortaya Çıktı Non-paper'da Protokol'ün, 'Fransız teklifi' olarak adlandırılan süreç bağlamında ortaya çıktığı belirtiliyor. Ayrıca ülkede Anayasa Mahkemesi nezdinde iptal davaları açıldığı ve AB Konseyi Hukuk Servisi'nin olası kararlarına ilişkin risklerin de sıralandığı ifade ediliyor. Süreç Nasıl Başlatılabilir? Belgeye göre prosedürü başlatmanın iki yolu var: Bir üye ülke veya AB dönem başkanlığı aracılığıyla, Avrupa Parlamentosu'nun resmî bir kararla AB Konseyi'nden görüş talep etmesi. Dört risk senaryosundan birinde ise şu ifade yer alıyor: "Eğer görüş, AB'nin en yüksek hukuk normlarıyla uyumlu değilse, müzakere çerçevesinin yeniden müzakere edilmesi gerekebilir." "Yapısal Bir Tehlike: Protokol Sofya'ya Sürekli Engel Çıkarma Aracı Veriyor" Raportör Waitz'in girişiminin hukuken hassas ve siyaseten önemli olduğu vurgulanan belgede, şu ana kadar izlenen stratejinin – politik uzlaşıyı hukuken belirsiz temeller üzerine inşa etmek – kalıcı yapısal bir güç asimetrisi yarattığı belirtiliyor: "Protokol, Sofya'ya her zaman 'yeterli ilerleme kaydedilmediği' argümanını kullanabileceği bir araç sağlıyor. Oysa müzakere çerçevesinde, bu tür itirazların ne kadar süreyle yapılabileceğine dair herhangi bir zaman sınırlaması bulunmamaktadır." Yotova'dan Hamle: "Sofya Pozisyonunu Korumalı" Bu gelişmelerden iki gün önce Bulgaristan Cumhurbaşkanı Yardımcısı İliyana Yotova, Bulgar mebuslarla acil bir toplantı düzenleyerek, Bulgar pozisyonlarını korumak için tüm kurumların daha aktif koordinasyon ve angajman içinde olması gerektiğini söylemişti. Yotova, Brüksel'de veto mekanizmasının kaldırılmasına karşı bir ofansif başlatacaklarını da duyurmuştu.