AP'deki Kuzey Makedonya raporuna Bulgaristan'dan rekor önerge teklifi

Bulgar parlamenterlerin önergelerinin ana odağında, Kuzey Makedonya'nın anayasa değişikliklerini hayata geçirmesi yer alıyor. Ancak tekliflerin satır aralarında, Sofya yönetiminin 2022 AB Konseyi kararlarını sorgulamaya başladığı görülüyor.

Avrupa Parlamentosu'nda (AP) Kuzey Makedonya'nın ilerlemesine ilişkin hazırlanan taslak rapora, Bulgar milletvekilleri yaklaşık 100 değişiklik önergesi sundu. Bu rakam, rapor için verilen tüm değişiklik tekliflerinin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Bulgar parlamenterlerin önergelerinin ana odağında, Kuzey Makedonya'nın anayasa değişikliklerini hayata geçirmesi yer alıyor. Ancak tekliflerin satır aralarında, Sofya yönetiminin 2022 AB Konseyi kararlarını sorgulamaya başladığı görülüyor. Söz konusu kararlar, Bulgarların anayasaya eklenmesi halinde Kuzey Makedonya ile müzakerelerin otomatik olarak devam edeceğini öngörüyordu. Bulgar vekiller, ülkedeki yolsuzlukla mücadele ve hukukun üstünlüğü alanındaki eksiklikleri gerekçe göstererek sürece yeni koşullar eklenmesini hedefliyor. Bu sayede ortak kutlamalar, tarih, dil, istihbarat dosyaları, nefret söylemi ve ders kitapları gibi Bulgaristan'ın gündemden düşürmediği konuların yeniden masaya gelmesi amaçlanıyor. Waitz'den Belirsizliklere Açıklık Talebi Raporter Thomas Waitz ise bazı kritik konulara açıklık getirmeye çalışıyor. Waitz, ilk kez AB Konseyi'nin hukuk servisinden, 2022 kararlarındaki "ikili Protokol" ile ilgili belirsizlikleri acilen açıklığa kavuşturmasını talep etti. Bu hamle, Protokol'ün anayasa değişikliklerinin ötesine geçtiği ve Kuzey Makedonya'nın bu adımı atsa bile AB yolunda tıkanabileceği endişelerinden kaynaklanıyor. Waitz ayrıca Makedon dili ve kimliğiyle ilgili farklı yorumların varlığını kabul eden bir değişiklik önergesi sundu. Ancak bu yorumların, Kuzey Makedonya'nın AB ilerlemesine ilişkin AP değerlendirmesini etkilememesi gerektiğini vurguladı. Raporter, AB Konseyi ve Komisyonu'nun müzakerelerin tıkanıklığını aşmak için daha aktif rol almasını ve kararların oybirliği yerine nitelikli çoğunlukla alınmasını önerdi. Koordineli Bulgar Hamleleri Bulgar milletvekilleri İvaylo Valçev, Andrey Kovaçev ve Emil Radev'in son derece koordineli hareket ettiği görülüyor. Valçev, Kuzey Makedonya'nın uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmediğini iddia ederek sadece Bulgaristan'la yapılan anlaşmaları değil, Prespa Anlaşması'nı da gündeme getirdi. Bulgar vekiller özellikle dil hakları konusunda hassasiyet gösteriyor. Kuzey Makedonya'da Arnavutça'nın kullanımını kısıtlayan anayasa mahkemesi kararlarına karşı çıkıyor ve azınlıkların adil temsili için "Balancer" mekanizmasının geri getirilmesini talep ediyorlar. Bu talepler, AP'de başka hiçbir grubun gündeminde yer almıyor. Kovaçev, Avrupa Komisyonu'nun yıllık ilerleme raporlarında, Ortak Tarih Komisyonu'nun çalışmaları ve Kuzey Makedonya'daki Bulgarların durumuyla ilgili özel bölümler oluşturulmasını istiyor. Ayrıca İyi Komşuluk Anlaşması'nın uygulanması için net yükümlülükler, zaman çizelgeleri ve takip mekanizmaları içeren bir eylem planı talep ediyor. Aşamalı Üyeliğe Ret Bulgar vekiller, Kuzey Makedonya için kademeli veya aşamalı üyelik gibi alternatif modelleri açıkça reddediyor. Raporun "anayasa değişikliklerinden hemen sonra müzakerelerin başlaması" ifadesinin, "sürecin devam etmesi" şeklinde değiştirilmesini talep ediyorlar. Bu değişiklik, ilerlemenin yoruma açık hale gelmesine neden olabilir. Nefret söylemi konusunda da Bulgar vekillerin talepleri genişliyor. Sadece sosyal medyada değil, geleneksel medyada da nefret söyleminin yaptırıma tabi tutulmasını istiyorlar. Bulgar kültür derneklerinin kaydıyla ilgili yasa değişikliklerini ayrımcı olarak nitelendiriyor ve eski düzenlemelere dönülmesini talep ediyorlar. Kovaçev'in bir diğer dikkat çekici önergesi ise Kuzey Makedonya'nın sadece AB üyesi komşularıyla ortak tarih kutlaması yapması yönünde. Bu düzenleme, Sırbistan'ı bölgedeki "zararlı etkisi" nedeniyle dışlamayı hedefliyor. Genel Durum Değişiklik önergelerinin büyük kısmının AP Dışişleri Komisyonu'nda kabul edilme olasılığı düşük olsa da, Bulgar vekillerin temel amacı Kuzey Makedonya'nın AB üyeliği sürecini sorunlu hale getirmek ve koşulları çeşitlendirmek olarak değerlendiriliyor. Bu durum, ülkenin Avrupa entegrasyonu önünde yeni engeller oluşturabilir.