Makedonya’da hanelerin gıda israfı Avrupa ortalamasından 17 kilo fazla

Makedonya’da haneler kişi başına yılda ortalama 86 kilogram gıda israf ediyor. Bu miktar Avrupa Birliği ortalamasının 17 kilogram üzerinde bulunurken, restoran ve perakende sektörlerinde de kişi başına gıda atığı Avrupa ortalamasını aşıyor.

Makedonya’da haneler kişi başına yılda ortalama 86 kilogram gıda israf ediyor. Bu miktar, Avrupa Birliği’nde hane başına düşen yıllık ortalama 69 kilogramın 17 kilogram üzerinde. BM Çevre Programı’nın (UNEP) 2024 Gıda İsrafı Endeksi Raporu’na göre dünya genelinde her yıl yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf ediliyor. Bu miktar, tüketicilere sunulan toplam gıdanın yaklaşık yüzde 19’una karşılık geliyor. Haneler en büyük paya sahip UNEP verilerine göre Makedonya’da haneler 2024 yılında toplam 179 bin 311 ton gıda atığı oluşturdu. Bu miktar kişi başına yılda yaklaşık 86 kilograma denk geliyor. Restoranlar ve gıda hizmeti sunan işletmelerde toplam 51 bin 283 ton, perakende sektöründe ise 30 bin 755 ton gıda atığı oluştu. Kişi başına hesaplandığında restoran ve gıda hizmetlerinde yaklaşık 25 kilogram, perakende sektöründe ise 15 kilogram gıda atığı ortaya çıktı. Sektörler Avrupa ortalamasıyla karşılaştırıldığında Makedonya’daki hanelerde kişi başına gıda israfı 17 kilogram, restoran ve gıda hizmetlerinde 10 kilogram, perakende sektöründe ise 5 kilogram daha yüksek. Dünya genelinde gıda israfının yüzde 60’ı hanelerden kaynaklanırken, restoran ve oteller yüzde 29, perakende satış noktaları ise yüzde 12’lik paya sahip. AB’de kişi başına 129 kilo gıda atığı Eurostat verilerine göre AB’de kişi başına 2024 yılında yaklaşık 129 kilogram gıda atığı üretildi. Bu miktar, yenilebilir ve yenilemez gıda kısımlarını kapsıyor ve 2023 yılına göre yüzde 0,7 artış gösterdi. AB’deki toplam gıda atığının yüzde 53’ü, yani kişi başına 69 kilogramı hanelerden kaynaklandı. Restoran ve gıda hizmetleri yüzde 12, gıda ve içecek üretimi yüzde 19, birincil üretim yüzde 8, perakende ve diğer gıda dağıtım aşamaları ise yüzde 8 pay aldı. Makedonya’da resmi gıda atığı verisi yok Makedonya’da yalnızca gıda atığına ilişkin resmi istatistik bulunmuyor. Devlet İstatistik Ofisi, gıda atığının yanı sıra yaprak ve benzeri maddeleri de kapsayan toplam organik atık miktarını ölçüyor. 2025 yılında ülkede toplam 639 bin 668 ton kentsel atık toplandı. Bunun 34 bin 757 tonunu organik atıklar oluşturdu. Kişi başına yıllık kentsel atık miktarı ise 417 kilogram olarak kaydedildi. Toplanan kentsel atığın yaklaşık yüzde 84’ü hanelerden, yüzde 16’sı ticari kaynaklardan geldi. Toplam kentsel atığın yüzde 99,8’i ise düzenli depolama sahalarına gönderildi. Eurostat metodolojisinde gıda atığı, gıda tedarik zincirinin tüm aşamalarında ölçülüyor. Kavram, hem tüketilmesi amaçlanan yenilebilir gıda kısımlarını hem de yenilemeyen kısımları kapsıyor.