Kuzey Makedonya'da 'Adil ve Hakça Temsil Yasası' tartışması: Mecliste tansiyon yükseldi

Üniversite profesörleri Yeton Şasivari, Aleksandar Spasenovski ve demokrasi ve iyi yönetişim uzmanı Ivan Stefanovski, milletvekillerinden önlerindeki yasal düzenlemeye şans vermelerini istedi.

Muhalefet, Kuzey Makedonya Meclisi'nin genel kurulunda görüşülmeye başlanan Adil ve Hakça Temsil Yasası tasarısına sert saldırılarda bulundu. Muhalefet, yeni bir ayrımcılık biçimi dayatacağı gerekçesiyle iktidardan tasarıdan vazgeçmesini ve geri çekmesini talep etti. Arnavutlar İttifakı milletvekili Halil Snopçe, iktidar çoğunluğunu bu tür bir yasal düzenlemeyi sunarak bu konuda kumar oynamamaya çağırdı. İktidar kanadından gelen yanıt ise muhalefet milletvekillerinin folklor yaptığı ve kamuoyu önünde demagoji sattığı yönünde oldu. VLEN'den Adnan Azizi, muhalefeti bu çok önemli konuda genel kurul tartışmasını komediye çevirmekle ve önerilen Adil ve Hakça Temsil Yasası tasarısını itibarsızlaştırmaya çalışmakla suçladı. Arnavut siyasi bloğunda iktidar ve muhalefet arasındaki bu çatışma, her türlü senaryonun mümkün olduğunu gösteriyor. Demokratik Bütünleşme Birliği (DUİ) öncülüğündeki muhalefetin çok sayıda değişiklik önergesi sunmasının yanı sıra, nihai oylama sırasında protestolar ve genel kurul salonunda "canlı kalkan" gibi yollarla blokaj yapma ihtimali de dışlanmıyor. Komiteden 'küçük Badenter' kararı Etnik Topluluklar Arası İlişkiler Komitesi'nin, yasanın sözde "küçük Badenter" usulü (çoğunluğu oluşturmayan topluluklardan hazır bulunan milletvekillerinin çoğunluğu) ile kabul edilmesine ve tasarının idarecilerin işe alımında etnik kotalar içermediğine ve yasaya uymayan kurumlara yaptırım öngörülmediğine karar vermesinin ardından, Mala Reçica'dan yasanın kabul edilmesini tüm demokratik mekanizmalarla bloke edecekleri yönünde açıklamalar geldi. Akademik camia da ikiye bölündü Bugün Siyasi Sistem Komisyonu'nda bu yasaya ilişkin düzenlenen kamuya açık oturumda da fikir ayrılıkları ve tamamen zıt görüşler yaşandı. Konuya ilişkin uzman görüşü sunmak üzere davet edilen akademik camia da ikiye bölündü. Önerilen Adil ve Hakça Temsil Yasası'nın fikri mimarları olarak gelenler, genel kurulda oylanacak metni savunurken, diğerleri hazırlanan tasarıdaki ciddi eksiklikleri eleştirdi. Üniversite profesörleri Yeton Şasivari, Aleksandar Spasenovski ve demokrasi ve iyi yönetişim uzmanı Ivan Stefanovski, milletvekillerinden önlerindeki yasal düzenlemeye şans vermelerini istedi. Profesör Şasivari, "Önceki hükümet tarafından aşırı derecede kötüye kullanılan 'dengeleyici'nin bir hukuk devletinde artık desteklenemeyeceğini" belirterek yeni yasanın müşteri ilişkileri yaklaşımı yerine hesap verebilirlik sunduğunu savundu. Uzman Stefanovski, adil ve hakça temsilin sıradan bir personel meselesi değil, Anayasanın temel bir değeri olduğunu belirterek yasanın iyi bir yönde ilerlediğini ifade etti. Profesör Spasenovski ise Adil ve Hakça Temsil Yasası'na şans verilmesinin idarede liyakat sistemine şans vermek olduğunu söyledi. Karşıt görüşler: 'Ciddi eksiklikler var' Buna karşılık, idare hukuku profesörü Artim Salihu ve ceza hukuku yüksek lisans sahibi Agron Demiri ise yasayı birçok eksiği olan ve etnik gruplar arası ilişkilerdeki en hassas konulardan birinin çözümünde ciddi sorunlara yol açabilecek bir düzenleme olarak değerlendirdi. Salihu, yeni yasanın güçlü bir kurumsal çerçeveye ve uygulanmaması halinde yaptırımlara ihtiyaç duyduğunu, bunların şu an eksik olduğunu savundu. Demiri ise her yasal düzenlemenin adil ve hakça temsili geriletmek değil ilerletmesi gerektiğini belirterek, eşit hak ve fırsatlar tesis edilmesi gerekirken yeni bir parti işe alımları dalgası tehlikesi bulunduğunu ifade etti. Adil ve Hakça Temsil Yasası, toplulukların kurumlardaki temsilini yeni bir yaklaşımla, son nüfus sayımından elde edilen gerçek veriler ve kamu sektöründeki somut işe alım ihtiyaçlarına dayalı olarak düzenlemeyi hedefliyor. Öneri, idarede işe alımlarda etnik temsili sağlamak için yıllardır kullanılan "dengeleyici" mekanizmasını iptal eden Anayasa Mahkemesi kararının ardından geldi. Yeni yasal düzenleme bu sisteme bir alternatif sunmayı amaçlıyor ancak daha tartışmalar başlamadan güçlü siyasi tepkilere yol açtı.