İran'da protestolar büyüyor, can kaybı artıyor

İran hükümeti, protestoları "spontane" olarak değil, ABD ve İsrail tarafından desteklenen, "rejimi devirmeye yönelik koordineli bir komplo" olarak nitelendiriyor.

İran, son yılların en ciddi protesto dalgalarından biriyle karşı karşıya. 28 Aralık'ta başlayan ve ekonomik sıkıntılarla tetiklenen gösteriler, hızla rejim karşıtı bir harekete dönüştü. Yetkililerin sert müdahalesi ve internet erişimini neredeyse tamamen kesmesi, ülkeyi derin bir krize soktu. Can Kaybı ve İletişim Karartması İnsan hakları örgütleri, protestolar sırasında en az 50 sivilin ve bir düzineden fazla güvenlik personelinin hayatını kaybettiğini bildiriyor. İran makamları ise resmi ölü sayısını açıklamaktan kaçınıyor. Protestoların yayılmasını engellemek amacıyla uygulanan internet kesintisi, ülke içi ve dışı iletişimi büyük ölçüde felç etti. Bankacılık işlemlerinin durması ve temel ihtiyaçlara yönelik panik alışverişi, günlük hayatı zorlaştırdı. Yetkililer, internetin kademeli olarak geri getirileceğini duyursa da, erişim hâlâ büyük ölçüde kısıtlı. "Renkli Devrim" Suçlaması ve Tehditler İran hükümeti, protestoları "spontane" olarak değil, ABD ve İsrail tarafından desteklenen, "rejimi devirmeye yönelik koordineli bir komplo" olarak nitelendiriyor. Yargı yetkilileri, güvenlik güçlerine saldıranların idamla cezalandırılabileceği uyarısında bulundu. İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) istihbaratı ise, protestolar sırasında yaşanan ölümler için "intikam" alınacağını açıkladı ve bunları "terör eylemleri" olarak tanımladı. Protestoların Seyri Başlangıçta gıda fiyatları ve ekonomik yönetimden duyulan hoşnutsuzlukla başlayan eylemler, kısa sürede ülke yönetimine yönelik açık taleplere dönüştü. Göstericiler, Yüce Lider Ali Hamaney'i hedef alan sloganlar atarken, bazı gruplar sürgündeki eski veliaht Prens Rıza Pehlevi'nin dönüşünü talep etti. Pehlevi, ABD Başkanı Trump'ı "müdahaleye hazır olmaya" çağıran açıklamalar yaptı. Sürgündeki Kürt siyasi partiler ve kadın hakları örgütleri de genel grev çağrılarında bulundu. Son Durum Protestolar 13. gününe girerken, gerginlik devam ediyor. İnternet erişimindeki kısmi düzelmelere rağmen, bilgi akışı büyük ölçüde engellenmiş durumda. Uluslararası toplum, şiddetin tırmanmasından ve daha fazla can kaybı yaşanmasından endişe duyuyor. Krizin nasıl sonuçlanacağı ise belirsizliğini koruyor.