İnsancıl kisve atında siyasi seferberlik: Hristiyan Kardeşliği kim?

“Hristiyan Kardeşliği” kamuoyunda insancıl görünse de siyasi eylem ve etno-milliyetçi propaganda yürütüyor; lideri Grozdanovski soruşturma altında.

Kuzey Makedonya’daki “Hristiyan Kardeşliği” derneği, kamuya açık profillerinde kendisini “insani, apolitik ve vatansever” bir kuruluş olarak tanıtsa da, yapılan incelemeler grubun siyasi kimliğinin ve etno-milliyetçi hedeflerinin öne çıktığını gösteriyor. Grup, sosyal medya üzerinden “Seçim Konuşması (2020)” ve “H.B.’nin Makedonya Cumhuriyeti Meclisi’ndeki Hedefleri” gibi videolar paylaşıyor. Stratejik Diyalog Enstitüsü ve Güçlü Şehirler Ağı’nın Kuzey Makedonya’daki çevrimiçi aşırıcılık üzerine yaptığı araştırma, örgütü Ortodoks kimliğini siyasi seferberlik için kullanan Hristiyan etno-milliyetçi bir yapı olarak tanımlıyor. Araştırmada, grubun Makedonya’nın en büyük iki partisini ve liderlerini “hain” olarak nitelendirdiği, hükümet karşıtı gösterilere katıldığı ve şiddet yanlısı suçlamalarına karşın insani çalışmalarını öne çıkardığı belirtiliyor. Grubun siyasi etkinliği uzun yıllara dayanıyor. 2018 referandumunu boykot kampanyalarında yer almış ve 2017’de Parlamento binasının basıldığı protestolarda üyeleri aktif rol oynamıştı. Sosyal medyada yayılan mesajlarda “Geri dönüş yok! Geri adım yok! Her ne pahasına olursa olsun ihanet yok!” ve “Makedonya ancak Makedonlarla Makedonlara ait olur” gibi etnik dışlayıcı sloganlar dikkat çekiyor. Örgütün siyasi ve sosyal etkisi bununla sınırlı değil. ISD araştırmasına göre üyeler, Covid-19 salgını sırasında komplo teorilerini yayarak toplumsal güveni zedeledi ve kiliselere gitme çağrısı yaptı. Bu durum, grubun sadece dini veya insani sembolizmle sınırlı kalmayıp, sistem karşıtı ve düşman üreten bir anlatı geliştirdiğini ortaya koyuyor. Son günlerde grup lideri Zharko Grozdanovski’nin Ohri Başsavcılığı tarafından soruşturulması gündeme geldi. Grozdanovski, ömür boyu sürecek nafaka anlaşmasının feshedilmesini engellemek amacıyla bir cinayet girişimi şüphesiyle soruşturuluyor. Medya ve örgüt üyeleri, Grozdanovski’nin tutuklanmasına karşı kamuoyundan erken yargılama yapmamalarını talep etti. Uzmanlar, örgütün geçmişte de güvenlik tehditleri oluşturduğunu hatırlatıyor. İçişleri Bakanlığı kayıtlarına göre, Grozdanovski 2019’da dönemin Başbakanı Zoran Zaev’e yönelik tehditler nedeniyle dava edilmiş, 2012’de ise mal ve haklara zarar verme suçlarından tazminat ödemişti. Devletin resmi mekanizmaları, şiddet içeren aşırıcılığı önlemek amacıyla 2023–2027 Ulusal Stratejisi ve ilgili komiteler aracılığıyla bu tür grupları izliyor. Ancak uzmanlar, sağcı ve etno-dini ağların diğer radikalleşme biçimleri kadar dikkatle ele alınmadığını ve kamuoyuna açıklanan tepkilerin gecikmeli olduğunu belirtiyor. Analistler, “Hristiyan Kardeşliği” ve benzer çevrelerin, Ortodoks sembolizmi, etno-milliyetçilik ve sürekli “hain” ilan etme üzerinden toplumsal ve siyasi etki oluşturduğunu vurguluyor. Bu durum, grubun insani ve dini kisveler altında siyasi seferberlik ve ideolojik propagandayı yaydığına işaret ediyor.