2.345 çalışanı ilgilendiriyor: Kültürde maaş sistemi yargıda

123 kurumda çalışan binlerce kişiyi kapsayan toplu sözleşme için Anayasa Mahkemesi inceleme süreci başlattı.

Kuzey Makedonya’da kültür sektöründeki maaş sistemine ilişkin önemli bir hukuki süreç başlatıldı. Anayasa Mahkemesi, Kültür Kanunu’nda maaş hesaplamasına dair açık bir metodoloji bulunmadığını ve maaşların yasal bir çerçeve yerine kararlara dayandığını tespit etti. Mahkeme, 8 Nisan’da gerçekleştirilen 9. oturumda, avukat Tomislav Stefkov’un başvurusu üzerine 30 Aralık 2019 tarihli Kültür Toplu İş Sözleşmesi’nin anayasaya uygunluğunu değerlendirmek üzere inceleme başlatırken, kendi inisiyatifiyle Kültür Kanunu’nun 78-lj maddesine ilişkin de ayrı bir prosedür açtı. Yapılan anayasal-hukuki analizde üç temel soru öne çıktı: Toplu sözleşmenin yasal yetki sınırlarını aşıp aşmadığı, yasal bir çerçeve olmaksızın bağımsız bir maaş sistemi kurup kurmadığı ve maaşların belirlenmesi için açık ve objektif kriterler içerip içermediği. Mahkeme, ilk değerlendirmesinde Toplu İş Sözleşmesi’nin yasa çerçevesinde hareket etmediği kanaatine vardı. Açıklamada, sözleşmenin ilgili yasal hükmü uygulamak yerine kendi maaş modelini oluşturduğu ve bunun hukukun üstünlüğü, kuvvetler ayrılığı ile maaş sisteminin yasallığı ilkelerini ihlal ettiği belirtildi. Kanunda açık kriter yok, eşitlik tartışmalı Mahkeme ayrıca, Kültür Kanunu’nun maaş hesaplaması için herhangi bir açık metodoloji sunmadığını vurguladı. Katsayıların belirlenmediği, net bir hesaplama formülünün bulunmadığı ve kriterlerin tanımlanmadığı ifade edilirken, maaşın bir iş ilişkisinden doğan temel hak olmasına rağmen kanundan değil kararlardan kaynaklandığına dikkat çekildi. Bu durumun hukuki kesinlik ve eşitlik ilkelerini zedelediği belirtilirken, aynı niteliklere sahip çalışanların farklı maaş alıp alamayacağı sorusu da gündeme taşındı. 2.345 çalışanı kapsıyor Tartışmalı Kültür Toplu İş Sözleşmesi, ülkedeki kültür sektörünün geniş bir bölümünü etkiliyor. Toplamda 74 ulusal ve 49 yerel kurum olmak üzere 123 kurumda görev yapan 2.345 çalışan bu düzenleme kapsamında bulunuyor. Açıklanan verilere göre sektörde maaşlar, destek ve teknik personel için yaklaşık 45 bin denardan başlarken, üst unvanlarda 128 bin denara kadar çıkıyor. Mahkeme ayrıca, eğitim, mesleki gelişim ve sanatsal faaliyetler için öngörülen ücretli izin sürelerinin de yasal sınırları aşıp aşmadığını inceliyor. Bu kapsamda, Toplu İş Sözleşmesi’nin yalnızca düzenleyici bir metin mi olduğu yoksa mevcut yasal çerçevenin dışına çıkarak yeni bir normatif sistem mi oluşturduğu sorusu da değerlendirilecek. Sürecin sonunda verilecek kararın, kültür sektöründeki maaş politikaları ve kamu yönetimi açısından emsal oluşturması bekleniyor.