Küresel su krizi büyüyor: Makedonya’da kayıplar ve kirlilik endişesi

BM raporuna göre su kaynaklarındaki hızlı azalma, küresel güvenlik ve ekonomi için ciddi tehdit oluşturuyor.

Birleşmiş Milletler (BM), suyun küresel ölçekte hızla stratejik bir kaynağa dönüştüğünü ve dünyanın ciddi bir su kriziyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. Kurumun yayımladığı son rapora göre, su artık yalnızca doğal bir kaynak değil, aynı zamanda küresel güvenlik ve ekonomi açısından belirleyici bir unsur haline geliyor. Raporda, su kaynaklarındaki azalma ve dengesizliklerin alarm verici boyutlara ulaştığına dikkat çekildi. Verilere göre, Büyük Göller 1990’lı yıllardan bu yana su rezervlerinin yarısını kaybederken, sulama amaçlı kullanılan yeraltı suyu miktarında da yüzde 40’lık düşüş yaşandı. Son 50 yılda geniş sulak alanların büyük kısmı yok olurken, yaklaşık 3 milyar insan su kaynaklarının azaldığı veya istikrarsız olduğu bölgelerde yaşamını sürdürüyor. Uzmanlar, gelecekte çatışmaların giderek daha fazla su kaynakları üzerinde yoğunlaşacağı uyarısında bulunuyor. 2010 yılında yaklaşık 20 olan su temelli çatışmaların sayısının 2024 itibarıyla 400’ü aştığına dikkat çekilirken, Nil Nehri, Fırat Nehri ve İndus Nehri gibi büyük nehirlerin halihazırda jeopolitik gerilimlerin merkezinde yer aldığı belirtildi. Rapora göre su üzerindeki kontrol, aynı zamanda enerji, gıda ve siyasi nüfuz üzerinde kontrol anlamına geliyor. Geleceğe ilişkin projeksiyonlar ise daha da çarpıcı. 2050 yılına kadar yaklaşık 5 milyar insanın ciddi su kıtlığı yaşanan bölgelerde yaşayacağı öngörülüyor. Aynı dönemde küresel su talebinin yüzde 50’ye yakın artması beklenirken, arz ile talep arasındaki dengesizliğin daha da derinleşeceği vurgulanıyor. Bu gelişmeler ışığında suyun uluslararası ilişkilerde giderek daha fazla siyasi ve stratejik bir araç haline geldiğine dikkat çekiliyor. Avrupa Birliği ise “Mavi Plan” stratejisiyle suyun yeniden kullanımı ve sürdürülebilir yönetimi için yatırımlarını artırmış durumda. Öte yandan Kuzey Makedonya’da da su kaynaklarının önemi konusunda farkındalık artıyor. Ancak uzmanlar, su sistemlerindeki yüksek kayıplar, kirlilik ve yetersiz atık su arıtma altyapısının ciddi sorunlar olmaya devam ettiğini belirtiyor. Uzmanlara göre sonuç net: Su kaynağı hâlâ mevcut, ancak gelecekte belirleyici olan, bu kaynağın ne kadar etkin ve sürdürülebilir yönetileceği olacak.